W Books Factory zalecamy zapis pliku do druku w standardzie PDF/X-1a. To sprawdzone rozwiązanie, które ogranicza ryzyko błędów podczas przygotowania książki do produkcji. Przyjmujemy również pliki PDF/X-4, jednak PDF/X-1a pozostaje naszym zalecanym wyborem.
Czym różnią się te standardy PDF do druku i jak prawidłowo wyeksportować projekt? Wyjaśniamy najważniejsze kwestie, od ustawień kolorów i przezroczystości po kontrolę gotowego pliku.
Czym jest standard PDF/X i dlaczego ma znaczenie w druku książek?
PDF/X to rodzina standardów opracowanych z myślą o przekazywaniu plików do profesjonalnego druku. Określają one zasady zapisu informacji potrzebnych podczas produkcji, m.in. dotyczących kolorów, fontów i docelowych warunków drukowania.
Zwykły PDF może dobrze wyglądać na monitorze, ale niekoniecznie nadawać się do druku. Może zawierać nieosadzone fonty, niewłaściwie przygotowane kolory lub elementy, których przetwarzanie będzie sprawiało trudności. Standard PDF/X ogranicza takie ryzyko, ponieważ narzuca określone wymagania techniczne.
Nie oznacza to jednak, że sam wybór PDF/X gwarantuje poprawność projektu. Nawet plik zgodny ze standardem może zawierać zdjęcia o zbyt niskiej rozdzielczości, nieprawidłowe spady czy tekst umieszczony zbyt blisko krawędzi strony. Dlatego oprócz właściwego eksportu konieczne jest sprawdzenie pozostałych parametrów publikacji.
PDF/X-1a vs PDF/X-4 – czym różnią się te standardy?
Oba standardy służą do przygotowania plików produkcyjnych, ale różnią się sposobem przechowywania i przetwarzania niektórych elementów projektu. Najważniejsze różnice dotyczą przezroczystości oraz zarządzania kolorami.
PDF/X-1a – sprawdzony i przewidywalny standard
PDF/X-1a jest dojrzałym, powszechnie znanym standardem, stosowanym w poligrafii od wielu lat. Jego zaletą jest stosunkowo prosta i jednoznaczna struktura pliku. Wiele elementów projektu zostaje przetworzonych już podczas eksportu, dzięki czemu drukarnia otrzymuje dokument wymagający mniejszej liczby dodatkowych operacji.
Najważniejsze cechy PDF/X-1a to:
- kolory – standard dopuszcza CMYK, skalę szarości i kolory dodatkowe, ale nie pozwala pozostawić elementów RGB (w Books Factory kolory dodatkowe zamieniamy na CMYK);
- przezroczystości – nie mogą pozostać aktywne. Wszystkie muszą zostać spłaszczone podczas przygotowania pliku;
- fonty – muszą być osadzone w pliku albo zamienione na krzywe;
- warunki druku – plik zawiera informację o docelowym warunku drukowania, czyli output intent.
Spłaszczanie przezroczystości polega na przeliczeniu elementów wykorzystujących ten efekt na obiekty, które można prawidłowo zapisać bez aktywnej przezroczystości. Dotyczy to m.in. półprzezroczystych powierzchni, niektórych cieni i efektów mieszania.
Warto przy tym rozróżnić przezroczystość od innych funkcji graficznych. Zwykły gradient kolorystyczny ani maska przycinająca same w sobie nie są przezroczystością. Nie wymagają więc spłaszczania wyłącznie z powodu zastosowania tych rozwiązań.
PDF/X-1a jest standardem zalecanym przez Books Factory. Jego przewidywalność ma szczególne znaczenie dla autorów i wydawców, którzy samodzielnie przygotowują pliki i nie zajmują się na co dzień zagadnieniami DTP.
PDF/X-4 – więcej informacji zachowanych w pliku
PDF/X-4 pozwala pozostawić w dokumencie aktywne przezroczystości. Dzięki temu ich ostateczne przetworzenie może nastąpić dopiero w systemie przygotowania druku, czyli tzw. RIP-ie.
Standard ten umożliwia również szersze wykorzystanie zarządzania kolorem, w tym przestrzeni barwnych opartych na profilach ICC. Podobnie jak PDF/X-1a wymaga określenia docelowego warunku drukowania (output intent).
PDF/X-4 bywa przydatny przy projektach zawierających liczne efekty przezroczystości, ponieważ pozwala zachować je bez spłaszczania podczas eksportu. Wymaga jednak prawidłowej obsługi tych elementów w dalszym procesie produkcyjnym.
Nie oznacza to, że PDF/X-4 zapewnia lepszą jakość wydruku. Różnica między standardami dotyczy przede wszystkim sposobu przetwarzania danych, a nie możliwości uzyskania lepszego efektu na papierze.
Books Factory przyjmuje PDF/X-4 oraz PDF/X-1a. Przy czym PDF/X-1a to zalecany przez nas standard.
Jakie wymagania musi spełniać plik PDF do druku w Books Factory?
Wybór standardu to tylko część przygotowania publikacji. Aby plik PDF do druku mógł zostać prawidłowo przetworzony, trzeba zadbać również o jego parametry techniczne.
W Books Factory obowiązują następujące zasady:
| Parametr | Wymaganie |
| Standard zapisu | Zalecany PDF/X-1a (przyjmujemy też PDF/X-4) |
| Kolorystyka | CMYK, profil Coated FOGRA 39 |
| Publikacje czarno-białe | Gray Gamma 1.8 lub Gray Gamma 2.2 |
| Kolory dodatkowe | Konwersja Pantone i innych kolorów dodatkowych do CMYK |
| Spady | Minimum 3 mm |
| Rozdzielczość grafik | Minimum 300 dpi |
| Fonty | Osadzone w PDF lub zamienione na krzywe |
| Czarny tekst | 100% K, bez domieszek innych kolorów |
| Duże czarne aple | Maksymalnie C30 M30 Y30 K100 |
| Linie wektorowe | Minimalna grubość 0,25 pt |
| Białe elementy | Wyłączona opcja nadrukowania (overprint) |
Szczególnej uwagi wymagają spady i marginesy. Jeżeli zdjęcie, ilustracja lub kolorowe tło dochodzi do krawędzi strony, trzeba przedłużyć je o co najmniej 3 mm poza linię cięcia. Pozwala to uniknąć niepożądanych białych pasków po przycięciu książki.
Spad nie chroni jednak tekstu przed obcięciem. Tytuły, numerację stron i inne istotne elementy należy umieszczać wewnątrz marginesu bezpiecznego, co najmniej 5 mm od krawędzi cięcia. W przypadku bloku książki trzeba również uwzględnić odpowiednią odległość tekstu od grzbietu – co najmniej 10 mm.
Ważne jest też przygotowanie czerni. Drobne czarne litery powinny składać się wyłącznie ze 100% K. Użycie kilku składowych CMYK może obniżyć ostrość tekstu wskutek niewielkich przesunięć pasowania kolorów. Czerń wzbogaconą można natomiast stosować na większych powierzchniach, z zachowaniem podanego limitu nafarbienia.
Pełne informacje znajdują się w wymaganiach technicznych dotyczących plików Books Factory.
Jak eksportować PDF do drukarni?
Prawidłowy zapis pliku do druku zaczyna się jeszcze przed uruchomieniem eksportu. Projekt powinien mieć docelowy format stron, odpowiednie marginesy, spady i poprawnie przygotowane grafiki.
Jeżeli korzystasz z Adobe InDesign, możesz wykonać eksport według poniższej procedury.
1. Wybierz właściwy standard PDF
W menu programu wybierz Plik → Eksportuj, a następnie format PDF gotowy do druku. W ustawieniach eksportu wskaż PDF/X-1a.
Nie wybieraj przypadkowego ustawienia służącego do tworzenia dokumentów ekranowych lub plików o małym rozmiarze. Takie opcje mogą zmieniać kompresję grafik i inne parametry potrzebne w druku.
2. Sprawdź sposób eksportowania stron i spady
Blok standardowej książki należy przygotować jako jeden plik PDF zawierający pojedyncze strony w prawidłowej kolejności, a nie rozkładówki.
W ustawieniach eksportu uwzględnij spady zdefiniowane w dokumencie. Nie dodawaj do pliku bloku książki znaczników cięcia, paserów ani pasków kontrolnych.
Okładkę przygotuj oddzielnie, zgodnie z szablonem właściwym dla wybranej oprawy. Pozwoli to uwzględnić m.in. szerokość grzbietu i miejsca zagięć.
3. Ustaw kolory i jakość grafik
W sekcji dotyczącej wyjścia sprawdź konwersję kolorów i profil docelowy. Dla publikacji kolorowych w Books Factory zalecany jest Coated FOGRA 39, a dla czarno-białych Gray Gamma 1.8 lub 2.2.
Skontroluj także ustawienia kompresji i próbkowania obrazów. Eksport nie powinien obniżać ich rozdzielczości poniżej wymaganych 300 dpi w docelowym rozmiarze.
Pamiętaj, że samo ustawienie wysokiej rozdzielczości podczas eksportu nie poprawi jakości zdjęcia, które już w projekcie zawiera zbyt mało szczegółów.
4. Dopilnuj osadzenia fontów i spłaszczenia przezroczystości
Standard PDF/X wymaga osadzenia użytych fontów. W gotowym PDF-ie można sprawdzić ich obecność, np. w Adobe Acrobat Pro, w informacjach o właściwościach dokumentu.
Jeśli któregoś fontu nie da się osadzić, np. z powodu ograniczeń licencji, InDesign zgłosi błąd przy eksporcie do PDF/X. Wtedy trzeba zmienić font np. na bezpłatny z biblioteki Google Fonts.
Przy eksporcie do PDF/X-1a trzeba również zastosować spłaszczanie przezroczystości. W InDesign warto wybrać ustawienie wysokiej rozdzielczości (High Resolution), które pozwala zachować jak najwięcej informacji wektorowych.
To najważniejsze zasady eksportu PDF. Po ich zastosowaniu pozostaje jeszcze kontrola otrzymanego dokumentu.
Jak sprawdzić PDF po eksporcie i wykryć błędy spłaszczenia?
Gotowy PDF warto otworzyć niezależnie od programu, w którym powstał projekt. Szczególną uwagę należy poświęcić elementom zawierającym przezroczystości, ponieważ ich wygląd może zmienić się podczas spłaszczania.
Najprostsza metoda to porównanie pliku PDF/X-1a z projektem źródłowym. Sprawdź przede wszystkim obszary, w których występują cienie, półprzezroczyste obiekty, efekty mieszania i tekst nachodzący na grafikę.
Oglądaj strony zarówno w całości, jak i w powiększeniu. Zwróć uwagę, czy nie pojawiły się nieoczekiwane krawędzie, zmiany kolorów, zaburzenia przejść tonalnych lub utrata ostrości drobnych elementów.
Cienkie linie widoczne między fragmentami spłaszczonej grafiki mogą być jedynie artefaktem wyświetlania PDF-u, dlatego nie należy automatycznie uznawać ich za błąd produkcyjny.
Dokładniejszą kontrolę umożliwia funkcja Preflight (Inspekcja wstępna) w Adobe Acrobat Pro. Pozwala ona sprawdzić zgodność pliku z wybranym standardem oraz wykryć określone problemy techniczne. Warto również skorzystać z podglądu separacji kolorów, aby ocenić skład czerni, obecność niepożądanych kolorów dodatkowych i ustawienia nadrukowania (overprint).
Jeśli zauważysz nieprawidłowość, najlepiej poprawić projekt źródłowy i ponownie wykonać eksport. Takie rozwiązanie jest bezpieczniejsze niż przypadkowe modyfikowanie gotowego dokumentu PDF.
W Books Factory każdy przesłany plik weryfikuje nasz zespół DTP. Kontrola pomaga wychwycić problemy techniczne przed produkcją, ale nie zastępuje sprawdzenia treści, składu i wyglądu książki przez autora lub wydawcę.
Przygotuj plik książki do druku w Books Factory
Jeśli zastanawiasz się, jaki format PDF do druku wybrać, w Books Factory najlepiej postawić na PDF/X-1a. To nasz standard, który pozwala ograniczyć liczbę potencjalnych problemów na etapie przygotowania produkcji.
Przed wysłaniem projektu sprawdź jego parametry, obejrzyj plik po eksporcie i upewnij się, że wszystkie elementy wyglądają zgodnie z założeniami.
Planujesz druk książki? Przygotuj pliki według naszych wytycznych i prześlij je do Books Factory. Zespół DTP zweryfikuje je przed skierowaniem do produkcji, a w razie wykrycia problemów technicznych będzie można wprowadzić niezbędne poprawki.
PDF/X-1a czy PDF/X-4 – najczęstsze pytania
Czy Books Factory przyjmuje pliki PDF/X-4?
Tak. Akceptujemy pliki przygotowane w standardzie PDF/X-4, jednak zalecamy PDF/X-1a. To rozwiązanie sprawdzone i przewidywalne, szczególnie dla osób, które nie zajmują się profesjonalnym przygotowaniem plików do druku.
Czy PDF/X-4 zapewnia lepszą jakość wydruku niż PDF/X-1a?
Nie. Sam standard zapisu nie przesądza o jakości druku. Prawidłowo przygotowany projekt może dać bardzo dobry rezultat w obu wariantach. Różnice dotyczą sposobu zapisu i przetwarzania określonych elementów dokumentu.
Czy trzeba zamieniać wszystkie fonty na krzywe?
Nie. Jeżeli fonty są prawidłowo osadzone w pliku PDF, ich zamiana na krzywe nie jest konieczna. Konwersja na krzywe stanowi rozwiązanie alternatywne, ale utrudnia późniejszą edycję tekstu i znacznie zwiększa objętość pliku – zwłaszcza w bloku książki, dlatego warto zachować oryginalny dokument.
Czy plik zapisany jako PDF/X-1a zawsze jest gotowy do druku?
Nie. Zgodność ze standardem PDF/X-1a nie oznacza, że wszystkie parametry projektu są poprawne. Nadal trzeba sprawdzić rozdzielczość obrazów, spady, marginesy, kolorystykę oraz pozostałe wymagania techniczne drukarni.