{"id":7674,"date":"2026-06-09T09:54:14","date_gmt":"2026-06-09T07:54:14","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/?p=7674"},"modified":"2026-06-19T10:10:35","modified_gmt":"2026-06-19T08:10:35","slug":"tokarczuk-kontra-ai-spor-o-noblistke-i-przyszlosci-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/tokarczuk-kontra-ai-spor-o-noblistke-i-przyszlosci-ksiazki\/","title":{"rendered":"Tokarczuk kontra AI: sp\u00f3r o noblistk\u0119 i przysz\u0142o\u015bci ksi\u0105\u017cki"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-1024x768.jpg\" alt=\"Olga Tokarczuk trzyma w r\u0119ku ksi\u0105\u017ck\u0119, z kt\u00f3rej wychodzi napis AI.\" class=\"wp-image-7675\" srcset=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-300x225.jpg 300w, https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-768x576.jpg 768w, https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Olga Tokarczuk powiedzia\u0142a na Impakcie kilka zda\u0144 o AI i wywo\u0142a\u0142a burz\u0119. Sprawdzamy, dlaczego tw\u00f3rcy reaguj\u0105 tak ostro i co ten sp\u00f3r m\u00f3wi o realnej warto\u015bci papierowej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Co w\u0142a\u015bciwie si\u0119 wydarzy\u0142o<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na konferencji Impact\u201926 w Poznaniu Olga Tokarczuk wypowiedzia\u0142a si\u0119 o sztucznej inteligencji i jej miejscu we w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci. Noblistka przyzna\u0142a, \u017ce z fascynacj\u0105 si\u0119ga po nowoczesne narz\u0119dzia: \u201eWykupi\u0142am sobie najwy\u017csz\u0105, zaawansowan\u0105 wersj\u0119 jednego modelu j\u0119zykowego i bywam w g\u0142\u0119bokim szoku, patrz\u0105c na to, jak fantastycznie powi\u0119ksza on horyzonty i pog\u0142\u0119bia my\u015blenie kreatywne\u201d.<br><br>W tym samym wyst\u0105pieniu zabrzmia\u0142a jednak nuta melancholii. Pisarka m\u00f3wi\u0142a o \u201edojmuj\u0105cym, bardzo ludzkim \u017calu nad epok\u0105, kt\u00f3ra znika bezpowrotnie\u201d \u2013 nad tradycyjn\u0105 literatur\u0105 \u201episan\u0105 miesi\u0105cami w samotno\u015bci, b\u0119d\u0105c\u0105 dzie\u0142em \u017cycia\u201d. Przywo\u0142a\u0142a Balzaka, Ciorana i Nabokova, dodaj\u0105c, \u017ce nie wierzy, by \u201ejakikolwiek nowoczesny chat\u201d zdo\u0142a\u0142 przem\u00f3wi\u0107 w r\u00f3wnie wykwintny spos\u00f3b.<br><br>Najwi\u0119ksze emocje wzbudzi\u0142o jednak jedno zdanie, czyli to, jak Tokarczuk opisa\u0142a spos\u00f3b pracy z maszyn\u0105: \u201eCz\u0119sto wprost rzucam maszynie pomys\u0142 do analizy z pro\u015bb\u0105: kochana, jak mog\u0142yby\u015bmy to pi\u0119knie rozwin\u0105\u0107?\u201d. To w\u0142a\u015bnie ten cytat ruszy\u0142 lawin\u0119.<br><br>Po fali krytyki pisarka doprecyzowa\u0142a swoje s\u0142owa. Podkre\u015bli\u0142a, \u017ce jej najnowsza powie\u015b\u0107 nie powsta\u0142a przy u\u017cyciu sztucznej inteligencji, a \u017cartobliwie doda\u0142a, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 inspiracj\u0105 do pisania pozostaj\u0105 dla niej w\u0142asne sny.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Dlaczego ta dyskusja budzi a\u017c takie emocje<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sp\u00f3r o jedno zdanie noblistki tylko z pozoru dotyczy Tokarczuk. W rzeczywisto\u015bci jest to fragment znacznie wi\u0119kszej rozmowy: o tym, kto i na jakich zasadach tworzy literatur\u0119 w epoce modeli j\u0119zykowych. Dla wielu autor\u00f3w to nie abstrakcja, lecz pytanie o ich w\u0142asny warsztat, status i przysz\u0142o\u015b\u0107 zawodu.<br><br>Reakcje pokaza\u0142y, \u017ce \u015brodowisko literackie jest g\u0142\u0119boko podzielone. Warto przyjrze\u0107 si\u0119 trzem g\u0142osom, bo ka\u017cdy reprezentuje inn\u0105 postaw\u0119 wobec AI.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Wojciech Chmielarz: oburzenie s\u0142uszne, ale przesadzone<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chmielarz zacz\u0105\u0142 od ironii \u2013 przyzna\u0142, \u017ce spodziewa\u0142 si\u0119 polskich autor\u00f3w pisz\u0105cych z pomoc\u0105 AI, ale \u201ew \u017cyciu by mu nie przysz\u0142o do g\u0142owy\u201d, \u017ce b\u0119dzie to akurat Tokarczuk. Nast\u0119pnie przeszed\u0142 do meritum i poruszy\u0142 punkt, kt\u00f3ry jest sednem ca\u0142ego sporu: relacj\u0119 mi\u0119dzy czytelnikiem a tw\u00f3rc\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego stanowisko mo\u017cna stre\u015bci\u0107 w kilku tezach:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Chcemy czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki napisane wy\u0142\u0105cznie przez ludzi \u2013 je\u015bli powsta\u0142y inaczej, powinno to by\u0107 jasno oznaczone na ok\u0142adce.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Wykorzystanie AI do researchu to jedno, ale do planowania i wymy\u015blania powie\u015bci, to ju\u017c, jego zdaniem, przekroczenie niepisanej umowy z czytelnikiem.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Wiele wypowiedzi Tokarczuk bywa wyrywanych z kontekstu, dlatego warto pozna\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107, zanim wyda si\u0119 wyrok.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chmielarz zwr\u00f3ci\u0142 te\u017c uwag\u0119 na inny, \u201echolernie ciekawy\u201d w\u0105tek wyst\u0105pienia \u2013 ekonomik\u0119 procesu tw\u00f3rczego. Noblistka pyta\u0142a, czy ktokolwiek mia\u0142by dzi\u015b jeszcze ochot\u0119 napisa\u0107 monumentaln\u0105, wielow\u0105tkow\u0105 powie\u015b\u0107 historyczn\u0105 pokroju \u201eKsi\u0105g Jakubowych\u201d, skoro finansowo to si\u0119 zwyczajnie nie op\u0142aca. Jego konkluzja: oburzenie jest w jakim\u015b stopniu uzasadnione, ale jego skala \u2013 przesadzona.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Szczepan Twardoch: literatura to naciskanie klawiszy w odpowiedniej kolejno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Twardoch zaj\u0105\u0142 stanowisko skrajnie sceptyczne. Zadeklarowa\u0142, \u017ce ka\u017cde s\u0142owo swoich powie\u015bci, esej\u00f3w i publicystyki \u201eosobi\u015bcie wystuka\u0142\u201d, a wspomaganie si\u0119 modelem j\u0119zykowym w literaturze por\u00f3wna\u0142 do wk\u0142adania sobie kija we w\u0142asne szprychy.<br><br>Jego krytyka idzie jednak dalej ni\u017c obrona warsztatu i dotyka samej istoty technologii oraz otaczaj\u0105cego j\u0105 szumu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">To, co nazywamy \u201esztuczn\u0105 inteligencj\u0105\u201d, nie jest inteligencj\u0105 \u2013 nie ma \u015bwiadomo\u015bci ani rozumienia, to narz\u0119dzie jak wyszukiwarka czy edytor tekstu.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Wi\u0119kszo\u015b\u0107 hype\u2019u i podsycanego strachu wok\u00f3\u0142 AI to jego zdaniem mechanizm windowania warto\u015bci akcji gigant\u00f3w bran\u017cy, a nie rzetelna analiza szans i zagro\u017ce\u0144.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Realnym ryzykiem jest \u201eza\u015bmiecanie\u201d sieci syntetycznymi tre\u015bciami, kt\u00f3re mo\u017ce uczyni\u0107 j\u0105 w praktyce bezu\u017cyteczn\u0105 \u2013 dlatego bardziej ni\u017c rozw\u00f3j AI interesuje go to, co powstanie w opozycji do niej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tle tej wypowiedzi kryje si\u0119 wa\u017cna intuicja: gdy tre\u015bci generowanych przyrasta lawinowo, ro\u015bnie warto\u015b\u0107 przestrzeni i obiekt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 od nich wolne. To w\u0105tek, do kt\u00f3rego wr\u00f3cimy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Stanowisko Tokarczuk i szerszy rezonans<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sama autorka, jak wspomnieli\u015bmy, doprecyzowa\u0142a p\u00f3\u017aniej, \u017ce najnowsza powie\u015b\u0107 nie powsta\u0142a z udzia\u0142em AI. Skala dyskusji pokaza\u0142a jednak, \u017ce temat dawno wyszed\u0142 poza \u015bwiat literatury. Do tw\u00f3rczo\u015bci noblistki odni\u00f3s\u0142 si\u0119 nawet papie\u017c Leon XIV w encyklice o sztucznej inteligencji \u201eMagnifica humanitas\u201d, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105ce z manipulacji informacj\u0105 i wp\u0142yw nowoczesnych technologii na zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0119.<br><br>Wniosek jest prosty: nie chodzi o jedno niefortunne zdanie. Chodzi o to, \u017ce arty\u015bci \u2013 w pewnym sensie \u2013 walcz\u0105 o swoje. O autorstwo, o uczciw\u0105 umow\u0119 z czytelnikiem i o to, by ich praca nie rozp\u0142yn\u0119\u0142a si\u0119 w morzu tre\u015bci generowanych maszynowo.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Drugie dno sporu: AI, kt\u00f3re \u201epami\u0119ta\u201d ksi\u0105\u017cki<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Emocje wok\u00f3\u0142 s\u0142\u00f3w Tokarczuk nabieraj\u0105 sensu dopiero wtedy, gdy zestawimy je z tym, co dzieje si\u0119 po technicznej stronie sztucznej inteligencji. Jeszcze niedawno m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce modele \u201eucz\u0105 si\u0119 j\u0119zyka\u201d, a nie zapami\u0119tuj\u0105 konkretnych tre\u015bci. To za\u0142o\u017cenie zaczyna si\u0119 chwia\u0107.<br><br>Badanie zespo\u0142u z Stanford University pokaza\u0142o, \u017ce <a href=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/chatboty-odtwarzaja-cale-ksiazki-co-to-oznacza-dla-autorow-i-wydawcow\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/chatboty-odtwarzaja-cale-ksiazki-co-to-oznacza-dla-autorow-i-wydawcow\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">wsp\u00f3\u0142czesne modele j\u0119zykowe, takie jak Claude 3.7 Sonnet, GPT-4.1, Gemini 2.5 Pro<\/a> czy Grok 3, potrafi\u0105 odtwarza\u0107 obszerne fragmenty ksi\u0105\u017cek chronionych prawem autorskim. W skrajnych przypadkach s\u0105 to niemal kompletne utwory.<br><br>Najbardziej spektakularny wynik? Claude 3.7 Sonnet odtworzy\u0142 a\u017c 95,8% \u201eHarry\u2019ego Pottera i Kamienia Filozoficznego\u201d. To moment, w kt\u00f3rym przestajemy m\u00f3wi\u0107 o \u201emodelu j\u0119zykowym\u201d, a zaczynamy o systemie, kt\u00f3ry w pewnych warunkach zachowuje si\u0119 tak, jakby pami\u0119ta\u0142 ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Jak wygl\u0105da odtwarzanie tekstu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie chodzi o jedno proste polecenie typu \u201enapisz Harry\u2019ego Pottera od pocz\u0105tku do ko\u0144ca\u201d \u2013 na takie pro\u015bby modele zwykle odmawiaj\u0105. Badacze podawali im pocz\u0105tek ksi\u0105\u017cki i prosili o kontynuacj\u0119.<br><br>W przypadku Gemini 2.5 Pro i Grok 3 cz\u0119sto to wystarcza\u0142o. Claude 3.7 Sonnet i GPT-4.1 by\u0142y ostro\u017cniejsze, wi\u0119c stosowano tu tzw. jailbreak, czyli generowanie wielu wariant\u00f3w zapyta\u0144, a\u017c kt\u00f3re\u015b \u201eprzejdzie przez filtr\u201d. Nast\u0119pnie rozmow\u0119 kontynuowano fragment po fragmencie, a\u017c do odmowy lub ko\u0144ca ksi\u0105\u017cki. W analizie liczy\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie d\u0142ugie, niemal dos\u0142owne ci\u0105gi tekstu \u2013 najobszerniejsze si\u0119ga\u0142y kilku tysi\u0119cy s\u0142\u00f3w. To nie przypadkowe podobie\u0144stwo, lecz ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tekstu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy modelami nie zmieniaj\u0105 wniosku<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Claude 3.7 Sonnet okaza\u0142 si\u0119 najbardziej podatny \u2013 wysokie wyniki osi\u0105ga\u0142 nie tylko dla \u201eHarry\u2019ego Pottera\u201d, ale te\u017c dla \u201eRoku 1984\u201d, \u201eWielkiego Gatsby\u2019ego\u201d czy \u201eFrankensteina\u201d, gdzie poziom reprodukcji przekracza\u0142 94%.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Gemini 2.5 Pro i Grok 3 r\u00f3wnie\u017c generowa\u0142y du\u017ce fragmenty, cz\u0119sto taniej i bez konieczno\u015bci omijania zabezpiecze\u0144.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">GPT-4.1 stosowa\u0142 bardziej restrykcyjne podej\u015bcie \u2013 mechanizmy odmowy aktywowa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bciej, zw\u0142aszcza na ko\u0144cach rozdzia\u0142\u00f3w, co ogranicza\u0142o skal\u0119 odtwarzania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00f3\u017cnice s\u0105 wyra\u017ane, ale nie zmieniaj\u0105 najwa\u017cniejszego: ka\u017cdy z tych modeli by\u0142 w stanie ujawni\u0107 fragmenty ksi\u0105\u017cek chronionych prawem autorskim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Czy AI naprawd\u0119 \u201epami\u0119ta\u201d ksi\u0105\u017cki?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pytanie brzmi prosto, odpowied\u017a ju\u017c nie. <a href=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/czy-trenowanie-ai-na-ksiazkach-to-dozwolony-uzytek\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/czy-trenowanie-ai-na-ksiazkach-to-dozwolony-uzytek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Modele nie przechowuj\u0105 ksi\u0105\u017cek w klasycznym sensie<\/a>. Nie ma w nich katalogu tytu\u0142\u00f3w ani biblioteki. A jednak potrafi\u0105 generowa\u0107 d\u0142ugie, sp\u00f3jne fragmenty zgodne z orygina\u0142em. Kluczowy okaza\u0142 si\u0119 eksperyment kontrolny: pr\u00f3ba odtworzenia ksi\u0105\u017cki wydanej w 2025 roku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem. To sugeruje, \u017ce zdolno\u015b\u0107 do generowania takich tre\u015bci nie wynika wy\u0142\u0105cznie z rozumienia j\u0119zyka, lecz tak\u017ce z utrwalenia danych treningowych. Model nie \u201ezna\u201d ksi\u0105\u017cki tak jak cz\u0142owiek, ale w pewnych warunkach potrafi j\u0105 odtworzy\u0107 z zadziwiaj\u0105c\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Co to zmienia dla rynku ksi\u0105\u017cki<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najciekawsze jest to, \u017ce konsekwencje nie s\u0105 wy\u0142\u0105cznie prawne. To zmiana, kt\u00f3ra dotyka samego fundamentu warto\u015bci ksi\u0105\u017cki.<br><br>Po pierwsze, ro\u015bnie presja na regulacje. Je\u015bli model potrafi wygenerowa\u0107 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 utworu, granica mi\u0119dzy dozwolonym u\u017cytkiem a naruszeniem praw autorskich staje si\u0119 nieostra. Nic dziwnego, \u017ce r\u00f3wnolegle tocz\u0105 si\u0119 sprawy s\u0105dowe, a instytucje publiczne pr\u00f3buj\u0105 doprecyzowa\u0107 zasady.<br><br>Po drugie \u2013 i to mniej oczywiste \u2013 zmienia si\u0119 spos\u00f3b, w jaki postrzegamy sam\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Je\u015bli tekst mo\u017ce zosta\u0107 odtworzony, jego unikalno\u015b\u0107 przestaje by\u0107 czym\u015b oczywistym. Warto\u015b\u0107 zaczyna przesuwa\u0107 si\u0119 w stron\u0119 tego, czego nie da si\u0119 wygenerowa\u0107: formy, jako\u015bci wykonania i do\u015bwiadczenia czytelnika. To proces, kt\u00f3ry ju\u017c dzi\u015b wida\u0107 na rynku \u2013 ro\u015bnie znaczenie dopracowanych wizualnie wyda\u0144, edycji kolekcjonerskich i projekt\u00f3w wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 form\u0105.<br><br>I tu sp\u00f3r o Tokarczuk spotyka si\u0119 z twardymi danymi. Gdy Twardoch m\u00f3wi o \u201eenklawach\u201d wolnych od syntetycznych tre\u015bci, a Chmielarz domaga si\u0119 jasnego oznaczania autorstwa, obaj wskazuj\u0105 na to samo: warto\u015bci\u0105 staje si\u0119 autentyczno\u015b\u0107 i ludzki \u015blad w dziele.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Paradoks AI: im wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci, tym wi\u0119ksza warto\u015b\u0107 papieru<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na pierwszy rzut oka rozw\u00f3j AI powinien os\u0142abia\u0107 znaczenie druku. W praktyce mo\u017ce by\u0107 odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Plik cyfrowy mo\u017cna skopiowa\u0107.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Tekst mo\u017cna wygenerowa\u0107.<\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\">Ale do\u015bwiadczenia ksi\u0105\u017cki jako fizycznego obiektu nie da si\u0119 odtworzy\u0107 wirtualnie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Papier odbija \u015bwiat\u0142o inaczej ni\u017c ekran. Ok\u0142adka ma ci\u0119\u017car, faktur\u0119, zapach. Kraw\u0119dzie, grzbiet, spos\u00f3b szycia, to wszystko buduje do\u015bwiadczenie niemo\u017cliwe do zreplikowania przez model j\u0119zykowy. Paradoksalnie materialno\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki zaczyna mie\u0107 jeszcze wi\u0119ksze znaczenie. W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym tre\u015b\u0107 da si\u0119 powieli\u0107 jednym poleceniem, to fizyczne, starannie wykonane wydanie staje si\u0119 dowodem na to, \u017ce za publikacj\u0105 stoi konkretna intencja i konkretny cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Sygna\u0142 od regulator\u00f3w: g\u0142os tw\u00f3rc\u00f3w ma znaczenie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badanie ze Stanfordu nie daje ostatecznych odpowiedzi, ale wyra\u017anie pokazuje kierunek. Temat nie pozostaje te\u017c wy\u0142\u0105cznie w sferze technologii \u2013 w ostatnim czasie pojawi\u0142 si\u0119 istotny sygna\u0142 ze strony regulator\u00f3w.<br><br>Rz\u0105d Wielkiej Brytanii wycofa\u0142 si\u0119 z pomys\u0142u wprowadzenia szerokiego wyj\u0105tku od praw autorskich dla firm rozwijaj\u0105cych AI. W praktyce oznacza\u0142oby to mo\u017cliwo\u015b\u0107 trenowania modeli na chronionych tre\u015bciach bez zgody tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 w modelu \u201eopt-out\u201d, czyli z konieczno\u015bci\u0105 samodzielnego wycofania si\u0119 przez autora. Propozycja spotka\u0142a si\u0119 z silnym sprzeciwem \u015brodowisk kreatywnych: w konsultacjach publicznych popar\u0142o j\u0105 zaledwie 3% uczestnik\u00f3w. W efekcie rz\u0105d wstrzyma\u0142 prace nad tym rozwi\u0105zaniem i wr\u00f3ci\u0142 do dalszych analiz.<br><br>To wa\u017cny sygna\u0142. Pokazuje, \u017ce prawa autorskie w kontek\u015bcie AI staj\u0105 si\u0119 priorytetem politycznym, a g\u0142os tw\u00f3rc\u00f3w i wydawc\u00f3w realnie wp\u0142ywa na kierunek regulacji. Jednocze\u015bnie nie istnieje dzi\u015b jedno oczywiste rozwi\u0105zanie godz\u0105ce interesy obu stron \u2014 rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie mierz\u0105 si\u0119 z tym samym wyzwaniem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:24px\">Podsumowanie: o co tak naprawd\u0119 toczy si\u0119 gra<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyskusja wok\u00f3\u0142 s\u0142\u00f3w Tokarczuk pokazuje, jak silne emocje wci\u0105\u017c budzi rozw\u00f3j AI, zw\u0142aszcza w \u015bwiecie kultury. Dla jednych sztuczna inteligencja pozostaje wy\u0142\u0105cznie narz\u0119dziem wspieraj\u0105cym kreatywno\u015b\u0107, dla innych staje si\u0119 symbolem zmian, kt\u00f3re mog\u0105 odmieni\u0107 spos\u00f3b tworzenia literatury. Jedno jest pewne: ta debata dopiero si\u0119 rozkr\u0119ca.<br><br>Dla autor\u00f3w i wydawc\u00f3w to moment szczeg\u00f3lny. Po raz pierwszy od dawna technologia nie tylko zmienia spos\u00f3b dystrybucji ksi\u0105\u017cek, ale podwa\u017ca obowi\u0105zuj\u0105ce zasady i zmusza bran\u017c\u0119 do ponownego zdefiniowania tego, co naprawd\u0119 buduje warto\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki. I coraz wyra\u017aniej wida\u0107 odpowied\u017a: warto\u015bci\u0105 jest ludzkie autorstwo oraz forma, kt\u00f3rej \u017caden model nie odtworzy \u2013 fizyczna, dopracowana ksi\u0105\u017cka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\"><a href=\"https:\/\/\u2022\thttps:\/\/lubimyczytac.pl\/aktualnosci\/23065\/olga-tokarczuk-o-ai-kochana-jak-moglybysmy-to-pieknie-rozwinac-internauci-oburzeni\" data-type=\"link\" data-id=\"\u2022\thttps:\/\/lubimyczytac.pl\/aktualnosci\/23065\/olga-tokarczuk-o-ai-kochana-jak-moglybysmy-to-pieknie-rozwinac-internauci-oburzeni\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lubimyczyta\u0107.pl<\/a><\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\"><a href=\"https:\/\/\u2022\thttps:\/\/www.dwutygodnik.com\/felieton\/12496-jak-papiez-noblistke-obsztorcowal.html\" data-type=\"link\" data-id=\"\u2022\thttps:\/\/www.dwutygodnik.com\/felieton\/12496-jak-papiez-noblistke-obsztorcowal.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Dwutygodnik.com<\/a><\/li>\n\n\n\n<li style=\"margin-right:var(--wp--preset--spacing--50);margin-left:var(--wp--preset--spacing--50)\"><a href=\"https:\/\/\u2022\thttps:\/\/www.vatican.va\/content\/leo-xiv\/pl\/encyclicals\/documents\/20260515-magnifica-humanitas.html\" data-type=\"link\" data-id=\"\u2022\thttps:\/\/www.vatican.va\/content\/leo-xiv\/pl\/encyclicals\/documents\/20260515-magnifica-humanitas.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Vatican.va<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Olga Tokarczuk powiedzia\u0142a na Impakcie w Poznaniu kilka zda\u0144 o AI i wywo\u0142a\u0142a burz\u0119. Sprawdzamy, dlaczego tw\u00f3rcy reaguj\u0105 tak ostro i co ten sp\u00f3r m\u00f3wi o realnej warto\u015bci papierowej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7675,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-7674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-newsy-branzowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01.jpg",1200,900,false],"landscape":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01.jpg",1200,900,false],"portraits":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01.jpg",1200,900,false],"thumbnail":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01-1024x768.jpg",1024,768,true],"1536x1536":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01.jpg",1200,900,false],"2048x2048":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/26_Tokarczuk-vs_AI_1200x900_01.jpg",1200,900,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Gabriel Augustyn","author_link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/author\/gaugustyn\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/kategoria\/newsy-branzowe\/\" rel=\"category tag\">Newsy bran\u017cowe<\/a>","rttpg_excerpt":"Olga Tokarczuk powiedzia\u0142a na Impakcie w Poznaniu kilka zda\u0144 o AI i wywo\u0142a\u0142a burz\u0119. Sprawdzamy, dlaczego tw\u00f3rcy reaguj\u0105 tak ostro i co ten sp\u00f3r m\u00f3wi o realnej warto\u015bci papierowej ksi\u0105\u017cki.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7674"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7678,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7674\/revisions\/7678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}