{"id":7453,"date":"2026-05-16T16:14:14","date_gmt":"2026-05-16T14:14:14","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/?p=7453"},"modified":"2026-05-16T16:15:21","modified_gmt":"2026-05-16T14:15:21","slug":"kamel-daoud-skazany-za-nagradzana-ksiazke-huryska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/kamel-daoud-skazany-za-nagradzana-ksiazke-huryska\/","title":{"rendered":"Kamel Daoud skazany za nagradzan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eHuryska\u201d"},"content":{"rendered":"\n
\"Kamel<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kamel Daoud, laureat presti\u017cowej Nagrody Goncourt\u00f3w, us\u0142ysza\u0142 w Algierii wyrok trzech lat wi\u0119zienia za powie\u015b\u0107 \u201eHuryska\u201d. Ksi\u0105\u017cka o wojnie domowej z\u0142ama\u0142a tabu i wywo\u0142a\u0142a mi\u0119dzynarodowy sp\u00f3r o wolno\u015b\u0107 s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego wyrok za powie\u015b\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

W kwietniu 2026 roku \u015bwiat literacki obieg\u0142a wiadomo\u015b\u0107, kt\u00f3ra brzmi jak scenariusz dystopijnej fikcji, a jednak jest faktem: algierski s\u0105d skaza\u0142 Kamela Daouda \u2013 jednego z najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy frankofo\u0144skich \u2013 na trzy lata wi\u0119zienia i grzywn\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 oko\u0142o 32 tysi\u0105com euro. Powodem nie by\u0142o przest\u0119pstwo w potocznym rozumieniu tego s\u0142owa. Powodem by\u0142a ksi\u0105\u017cka.

Powie\u015b\u0107 \u201eHouris\u201d (w polskim przek\u0142adzie \u201eHuryska\u201d) porusza temat, kt\u00f3ry w Algierii od dekad pozostaje zamkni\u0119ty za siedmioma piecz\u0119ciami: wojn\u0119 domow\u0105 lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, znan\u0105 jako \u201eczarna dekada\u201d. Daoud, kt\u00f3ry przed laty opu\u015bci\u0142 Algieri\u0119 i osiad\u0142 we Francji, gdzie posiada podw\u00f3jne obywatelstwo, sam oceni\u0142 wyrok jako \u201esformalizowany zakaz powrotu do ojczyzny\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eHuryska\u201d prze\u0142amuje milczenie<\/h2>\n\n\n\n

Bohaterk\u0105 \u201eHuryski” jest Aube \u2013 m\u0142oda kobieta prowadz\u0105ca zak\u0142ad fryzjerski w Oranie. Nie prze\u017cy\u0142a algierskiej wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, ale nosi w sobie traum\u0119 wojny domowej z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku: brzmi\u0119 d\u0142awionej i wypieranej pami\u0119ci zbiorowej, kt\u00f3r\u0105 pog\u0142\u0119biaj\u0105 blizny na szyi i zniszczone struny g\u0142osowe.

Aube marzy o odzyskaniu g\u0142osu. Nie w sensie metaforycznym \u2013 dos\u0142ownie chce m\u00f3wi\u0107, by opowiedzie\u0107 o okropno\u015bciach, kt\u00f3re widzia\u0142a. Jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej mo\u017ce wyjawi\u0107 swoj\u0105 histori\u0119, jest c\u00f3rka, kt\u00f3r\u0105 nosi w \u0142onie. Ale czy ma prawo j\u0105 urodzi\u0107 w kraju, kt\u00f3ry systematycznie pomija niewygodn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107? Dziewczyna decyduje si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do rodzinnej wioski Had Chekala, gdzie wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Ma nadziej\u0119, \u017ce zmarli odpowiedz\u0105 na pytania, na kt\u00f3re \u017cywi nie chc\u0105 odpowiada\u0107.

Daoud si\u0119ga po temat \u201eczarnej dekady\u201d \u2013 okresu mi\u0119dzy 1991 a 2002 rokiem, kiedy krwawy konflikt mi\u0119dzy ugrupowaniami islamskimi a algiersk\u0105 armi\u0105 poch\u0142on\u0105\u0142, wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, od 100 do 200 tysi\u0119cy ofiar. Algierskie w\u0142adze od lat prowadz\u0105 polityk\u0119 milczenia na ten temat, a ustawa o \u201epokoju i pojednaniu narodowym\u201d z 2005 roku de facto zabrania publicznego m\u00f3wienia o tamtych wydarzeniach.

\u201eHuryska\u201d jest wi\u0119c nie tylko powie\u015bci\u0105, to akt niepos\u0142usze\u0144stwa wobec pa\u0144stwowej amnezji.<\/p>\n\n\n\n

Nagroda Goncourt\u00f3w \u2013 najwy\u017csze uznanie, najwy\u017csza cena<\/h2>\n\n\n\n

Zanim zapad\u0142 wyrok, \u201eHuryska\u201d zdoby\u0142a we Francji Nagrod\u0119 Goncourt\u00f3w, czyli najstarsz\u0105 i najbardziej presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 literack\u0105 w \u015bwiecie frankofo\u0144skim, przyznawan\u0105 nieprzerwanie od 1903 roku. Laureatami byli mi\u0119dzy innymi Marcel Proust, Simone de Beauvoir i Michel Houellebecq. Znalezienie si\u0119 w tym gronie to dla ka\u017cdego pisarza moment definiuj\u0105cy karier\u0119.

Dla Daouda oznacza\u0142o jednak co\u015b wi\u0119cej: mi\u0119dzynarodowe uznanie sta\u0142o si\u0119 jednocze\u015bnie tarcz\u0105 i celem. Nagroda przyci\u0105gn\u0119\u0142a uwag\u0119 \u015bwiata do tematu, o kt\u00f3rym Algieria wola\u0142aby milcze\u0107. A algierski wymiar sprawiedliwo\u015bci odpowiedzia\u0142 jedynym narz\u0119dziem, jakie mia\u0142 do dyspozycji \u2013 wyrokiem.<\/p>\n\n\n\n

Francja staje w obronie pisarza<\/h2>\n\n\n\n

Reakcja Francji by\u0142a natychmiastowa i jednoznaczna. Ministra kultury Catherine P\u00e9gard publicznie zadeklarowa\u0142a poparcie dla wolno\u015bci tw\u00f3rczej, stwierdzaj\u0105c, \u017ce konieczne jest \u201ebronienie artyst\u00f3w, ich godno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa\u201d. Szef MSZ Jean-No\u00ebl Barrot podkre\u015bli\u0142, \u017ce Daoud mieszka we Francji i \u201enie ma \u017cadnego powodu do niepokoju\u201d o jego bezpiecze\u0144stwo.

Te s\u0142owa brzmi\u0105 uspokajaj\u0105co, ale nie zmieniaj\u0105 faktu, \u017ce pisarz zosta\u0142 de facto wygnany z w\u0142asnego kraju za to, \u017ce napisa\u0142 powie\u015b\u0107. Historia Daouda wpisuje si\u0119 w d\u0142ug\u0105, bolesn\u0105 tradycj\u0119 literatury tworzonej na wygnaniu: od Wiktora Hugo pisz\u0105cego na Guernsey, przez Milana Kunder\u0119 w Pary\u017cu, po Salmana Rushdiego ukrywaj\u0105cego si\u0119 po fatwie.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ta historia dotyczy te\u017c nas?<\/h2>\n\n\n\n

Sprawa Kamela Daouda to nie tylko \u201eegzotyczny\u201d przypadek z odleg\u0142ego kraju. To pytanie, kt\u00f3re dotyczy ka\u017cdego, kto wierzy w si\u0142\u0119 drukowanego s\u0142owa: czy ksi\u0105\u017cka mo\u017ce by\u0107 przest\u0119pstwem?

W Europie traktujemy wolno\u015b\u0107 publikowania jako oczywisto\u015b\u0107. Drukujemy, wydajemy, dystrybuujemy i rzadko zastanawiamy si\u0119 nad tym, \u017ce gdzie\u015b na \u015bwiecie za te same s\u0142owa grozi wi\u0119zienie. Historia Daouda przypomina, \u017ce powie\u015b\u0107 to nie produkt, a narz\u0119dzie, kt\u00f3re mo\u017ce zmieni\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 i w skrajnych przypadkach zagrozi\u0107 autorowi utrat\u0105 wolno\u015bci.

W Books Factory drukujemy ksi\u0105\u017cki ka\u017cdego dnia. Wiemy, \u017ce za ka\u017cd\u0105 z nich stoi cz\u0142owiek, jego historia i odwaga, by j\u0105 opowiedzie\u0107. Sprawa \u201eHuryski\u201d przypomina nam wszystkim, dlaczego to, co robimy, ma znaczenie i dlaczego wolno\u015b\u0107 tw\u00f3rcza nie jest pustym frazesem, lecz warto\u015bci\u0105, o kt\u00f3r\u0105 trzeba walczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Polskie wydanie \u201eHuryski\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Polscy czytelnicy mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 po \u201eHurysk\u0119\u201d w przek\u0142adzie Oskara Hedemanna, wydan\u0105 w 2025 roku nak\u0142adem wydawnictwa ArtRage<\/strong><\/a>. To okazja, by samodzielnie oceni\u0107 powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra zdoby\u0142a najwa\u017cniejsz\u0105 nagrod\u0119 literack\u0105 Francji i za kt\u00f3r\u0105 jej autor zap\u0142aci\u0142 cen\u0119, jakiej nie powinien p\u0142aci\u0107 \u017caden pisarz.

Je\u015bli szukacie lektury, kt\u00f3ra nie pozwala zapomnie\u0107 i zmusza do my\u015blenia \u2013 \u201eHuryska\u201d jest dok\u0142adnie tak\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105.

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n