{"id":6200,"date":"2025-10-09T14:44:00","date_gmt":"2025-10-09T12:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog?p=6200"},"modified":"2025-10-28T16:14:47","modified_gmt":"2025-10-28T15:14:47","slug":"literacka-nagroda-nobla-2025-dla-laszlo-krasznahorkaia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/literacka-nagroda-nobla-2025-dla-laszlo-krasznahorkaia\/","title":{"rendered":"Literacka Nagroda Nobla 2025 dla L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkaia"},"content":{"rendered":"\n
\"L\u00e1szl\u00f3
fot. Gyula Czimbal \/ PAP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Tegoroczny werdykt Akademii Szwedzkiej jest bez w\u0105tpienia \u015bwi\u0119tem dla literatury bezkompromisowej. Literacka Nagroda Nobla 2025 pow\u0119drowa\u0142a do W\u0119gra, L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkaia \u2013 pisarza, kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wymyka si\u0119 prostym klasyfikacjom, stawiaj\u0105c czytelnikowi wysokie wymagania, ale w zamian oferuj\u0105c g\u0142\u0119boko poruszaj\u0105ce do\u015bwiadczenie egzystencjalne.

Dla wielu autor\u00f3w i wydawc\u00f3w jest to sygna\u0142, \u017ce wci\u0105\u017c jest miejsce na proz\u0119 g\u0119st\u0105, mroczn\u0105 i filozoficznie pog\u0142\u0119bion\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kto dosta\u0142 Nobla 2025? Sylwetka laureata<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkai, urodzony w 1954 roku w Gyula na W\u0119grzech, jest postaci\u0105 kultow\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze. Przez krytyk\u00f3w cz\u0119sto bywa okre\u015blany mianem \u201ew\u0119gierskiego mistrza apokalipsy\u201d i stawiany w jednym rz\u0119dzie z takimi tw\u00f3rcami jak Franz Kafka czy Samuel Beckett.

Przez lata pozostawa\u0142 autorem znanym g\u0142\u00f3wnie w kr\u0119gach koneser\u00f3w, jednak jego reputacja systematycznie ros\u0142a. W 2015 roku otrzyma\u0142 presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 Man Booker International Prize. Jego nazwisko od lat pojawia\u0142o si\u0119 na gie\u0142dzie noblowskich faworyt\u00f3w.

Krasznahorkai znany jest r\u00f3wnie\u017c ze swojej wieloletniej wsp\u00f3\u0142pracy z wybitnym re\u017cyserem B\u00e9l\u0105 Tarrem. Jego najwa\u017cniejsze powie\u015bci sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 g\u0142o\u015bnych adaptacji filmowych \u2013 mowa o monumentalnym \u201eSzata\u0144skim tangu\u201d (na podstawie powie\u015bci o tym samym tytule) oraz \u201eHarmoniach Werckmeistera\u201d (na motywach \u201eMelancholii sprzeciwu\u201d). Obaj arty\u015bci cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142pracowali tak\u017ce przy scenariuszach (m.in. przy \u201eKoniu tury\u0144skim\u201d), wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c unikalny, mroczny klimat tych dzie\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Literacka Nagroda Nobla 2025: Oficjalne uzasadnienie Akademii Szwedzkiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Decyzja Akademii Szwedzkiej rzuca \u015bwiat\u0142o na wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 prozy Krasznahorkaia. Jak czytamy w oficjalnym komunikacie, Komitet Noblowski przyzna\u0142 mu nagrod\u0119:<\/p>\n\n\n\n

\n

Za fascynuj\u0105cy i wizjonerski dorobek, kt\u00f3ry po\u015br\u00f3d apokaliptycznego terroru na nowo potwierdza si\u0142\u0119 sztuki.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

To docenienie pisarza, kt\u00f3ry w swoich g\u0119stych, hipnotycznych narracjach nie boi si\u0119 stawia\u0107 fundamentalnych pyta\u0144 o sens, porz\u0105dek i nieuchronno\u015b\u0107 ko\u0144ca, jednocze\u015bnie znajduj\u0105c w samej formie literackiej si\u0142\u0119 ocalaj\u0105c\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze dzie\u0142a L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkaia<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 w\u0119gierskiego noblisty nie nale\u017cy do naj\u0142atwiejszych w odbiorze, jednak trzy tytu\u0142y uwa\u017ca si\u0119 za kluczowe dla zrozumienia jego fenomenu.<\/p>\n\n\n\n

Szata\u0144skie tango (1985)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

To prawdopodobnie najs\u0142ynniejsza powie\u015b\u0107 autora. Ksi\u0105\u017cka zabiera czytelnika do upad\u0142ego, wyludnionego w\u0119gierskiego PGR-u, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy pogr\u0105\u017ceni s\u0105 w apatii i marazmie. Pojawienie si\u0119 charyzmatycznego hochsztaplera, Irimi\u00e1sa, kt\u00f3ry obiecuje im nowy pocz\u0105tek, uruchamia spiral\u0119 wydarze\u0144 prowadz\u0105cych do nieuchronnej katastrofy.<\/p>\n\n\n\n

Melancholia sprzeciwu (1989)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Akcja powie\u015bci rozgrywa si\u0119 w prowincjonalnym miasteczku, do kt\u00f3rego przybywa tajemniczy cyrk. G\u0142\u00f3wn\u0105 atrakcj\u0105 jest gigantyczny wieloryb oraz enigmatyczna posta\u0107 znana jako \u201eKsi\u0105\u017c\u0119\u201d. Ich obecno\u015b\u0107 staje si\u0119 katalizatorem dla narastaj\u0105cego chaosu, buntu i ujawnienia si\u0119 najmroczniejszych instynkt\u00f3w t\u0142umu, obna\u017caj\u0105c krucho\u015b\u0107 spo\u0142ecznego porz\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n

Wojna i wojna (1999)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Powie\u015b\u0107 opowiada o losach archiwisty, Gy\u00f6rgya Korina, kt\u00f3ry przypadkiem odkrywa tajemniczy manuskrypt. Przekonany o jego niezwyk\u0142ej warto\u015bci, postanawia ocali\u0107 go przed zapomnieniem, wyruszaj\u0105c w podr\u00f3\u017c do Nowego Jorku, aby opublikowa\u0107 tekst w internecie. To historia o desperackiej pr\u00f3bie ocalenia sensu w \u015bwiecie zmierzaj\u0105cym ku entropii.<\/p>\n\n\n\n

Styl, kt\u00f3ry definiuje mistrza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Proza L\u00e1szl\u00f3 Krasznahorkaia jest natychmiast rozpoznawalna. Autor s\u0142ynie ze swojego hipnotycznego stylu, kt\u00f3ry odrzuca tradycyjne struktury narracyjne.

Cechy charakterystyczne jego pisarstwa to:<\/p>\n\n\n\n