{"id":3755,"date":"2025-04-17T10:24:56","date_gmt":"2025-04-17T08:24:56","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog?p=3755"},"modified":"2025-04-23T11:20:17","modified_gmt":"2025-04-23T09:20:17","slug":"swiatowy-dzien-ksiazki-i-narodziny-wspolczesnej-powiesci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/swiatowy-dzien-ksiazki-i-narodziny-wspolczesnej-powiesci\/","title":{"rendered":"\u015awiatowy Dzie\u0144 Ksi\u0105\u017cki i narodziny wsp\u00f3\u0142czesnej powie\u015bci"},"content":{"rendered":"\n
\"Czytelniczka<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u015awiatowy Dzie\u0144 Ksi\u0105\u017cki i Praw Autorskich obchodzimy co roku 23 kwietnia. Pomys\u0142 organizacji tego wydarzenia narodzi\u0142 si\u0119 w Katalonii w 1926 roku, gdzie w dniu \u015bw. Jerzego (Sant Jordi) przyj\u0119to zwyczaj obdarowywania si\u0119 ksi\u0105\u017ckami i r\u00f3\u017cami.

W 1995 roku UNESCO nada\u0142o inicjatywie wymiar mi\u0119dzynarodowy, by promowa\u0107 czytelnictwo i edytorstwo oraz ochron\u0119 w\u0142asno\u015bci intelektualnej poprzez prawa autorskie \u2013 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie szczeg\u00f3lnie istotne w kontek\u015bcie kontrowersji wok\u00f3\u0142 szkolenia generatywnej AI<\/strong><\/a>.

23 kwietnia nie jest przypadkowy. To wa\u017cna data dla literatury \u015bwiatowej, a od 2001 roku wyznacza r\u00f3wnie\u017c pierwszy dzie\u0144 kadencji danego miasta jako \u015awiatowej Stolicy Ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Cervantes i Shakespeare jako symbol<\/h2>\n\n\n\n

23 kwietnia 1616 roku zmar\u0142o dw\u00f3ch wielkich pisarzy: Miguel de Cervantes i William Shakespeare. Cho\u0107 faktyczne daty ich \u015bmierci nieco si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 (z powodu odmiennych kalendarzy obowi\u0105zuj\u0105cych w Hiszpanii i Anglii), symbolicznie uznaje si\u0119, \u017ce odeszli w tym samym czasie.

To tak\u017ce dzie\u0144 urodzin kilku wybitnych tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 m.in. Vladimira Nabokova i Maurice\u2019a Druona.<\/p>\n\n\n\n

Don Kichot \u2013 pocz\u0105tek nowoczesnej powie\u015bci<\/h2>\n\n\n\n

Skoro mowa o Cervantesie, nie spos\u00f3b nie wspomnie\u0107 o jego najs\u0142ynniejszym dziele: \u201ePrzemy\u015blnym rycerzu Don Kichocie z Manczy\u201d. Opublikowane po raz pierwszy na pocz\u0105tku XVII wieku, uchodzi za jedn\u0105 z pierwszych nowoczesnych powie\u015bci w historii literatury.

Cervantes odszed\u0142 od typowo epickiego, rycerskiego tonu i zaproponowa\u0142 co\u015b zupe\u0142nie nowego \u2013 po\u0142\u0105czenie realistycznej narracji z parodi\u0105, psychologiczn\u0105 g\u0142\u0119bi\u0105 bohater\u00f3w i autorefleksj\u0105 narratora.

To w\u0142a\u015bnie w \u201eDon Kichocie\u201d znajdziemy zal\u0105\u017cki technik, kt\u00f3re dzi\u015b uznajemy za fundamenty wsp\u00f3\u0142czesnej prozy: wielowarstwow\u0105 narracj\u0119, z\u0142o\u017cone postaci i gr\u0119 z czytelnikiem. Cervantes nie tylko snu\u0142 histori\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c zacz\u0105\u0142 zadawa\u0107 pytania o to, czym jest opowie\u015b\u0107 i kto naprawd\u0119 j\u0105 tworzy.

Aby lepiej zrozumie\u0107 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki, warto si\u0119gn\u0105\u0107 po pierwsze polskie wydanie krytyczne z 2014 roku w doskona\u0142ym przek\u0142adzie Wojciecha Charchalisa. Opatrzone komentarzami i esejami t\u0142umacza, \u015bwietnie ukazuje nowatorstwo powie\u015bci i jej miejsce w historii literatury.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Ok\u0142adka<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

A Ty \u2013 jak \u015bwi\u0119tujesz?<\/h2>\n\n\n\n

\u015awiatowy Dzie\u0144 Ksi\u0105\u017cki to doskona\u0142a okazja, by si\u0119gn\u0105\u0107 po now\u0105 lektur\u0119<\/a><\/strong> lub zastanowi\u0107 si\u0119, dlaczego czytamy i po co piszemy. Mo\u017ce warto wr\u00f3ci\u0107 do \u201eDon Kichota\u201d, si\u0119gn\u0105\u0107 po powie\u015b\u0107 z \u201ekupki wstydu\u201d, odwiedzi\u0107 lokaln\u0105 ksi\u0119garni\u0119 kameraln\u0105 albo podarowa\u0107 komu\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119?

A mo\u017ce wystarczy po prostu znale\u017a\u0107 chwil\u0119 tylko dla siebie \u2013 i zatraci\u0107 si\u0119 w szele\u015bcie przewracanych stron?<\/p>\n\n\n\n

\u017br\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Wikipedia<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dlaczego \u015awiatowy Dzie\u0144 Ksi\u0105\u017cki i Praw Autorskich obchodzimy 23 kwietnia? I co wsp\u00f3lnego ma z tym Miguel de Cervantes i William Shakespeare? Poznaj histori\u0119 \u015bwi\u0119ta oraz narodzin wsp\u00f3\u0142czesnej powie\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3795,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[24,27,25],"tags":[],"class_list":["post-3755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-co-czytac","category-historie-ksiazek","category-newsy-branzowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03.jpg",1200,900,false],"landscape":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03.jpg",1200,900,false],"portraits":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03.jpg",1200,900,false],"thumbnail":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03-1024x768.jpg",1024,768,true],"1536x1536":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03.jpg",1200,900,false],"2048x2048":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/26_Swiatowy_Dzien_Ksiazki_1200x900_03.jpg",1200,900,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Gabriel Augustyn","author_link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/author\/gaugustyn\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Co czyta\u0107?<\/a> Historie ksi\u0105\u017cek<\/a> Newsy bran\u017cowe<\/a>","rttpg_excerpt":"Dlaczego \u015awiatowy Dzie\u0144 Ksi\u0105\u017cki i Praw Autorskich obchodzimy 23 kwietnia? I co wsp\u00f3lnego ma z tym Miguel de Cervantes i William Shakespeare? Poznaj histori\u0119 \u015bwi\u0119ta oraz narodzin wsp\u00f3\u0142czesnej powie\u015bci.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3755"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3801,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3755\/revisions\/3801"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}