{"id":3747,"date":"2025-04-15T14:51:03","date_gmt":"2025-04-15T12:51:03","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog?p=3747"},"modified":"2025-04-25T11:15:29","modified_gmt":"2025-04-25T09:15:29","slug":"ai-karmi-sie-pirackimi-ksiazkami-meta-i-coraz-glosniejszy-bunt-tworcow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/ai-karmi-sie-pirackimi-ksiazkami-meta-i-coraz-glosniejszy-bunt-tworcow\/","title":{"rendered":"AI karmi si\u0119 pirackimi ksi\u0105\u017ckami. Meta i bunt tw\u00f3rc\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"Mark<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Meta, gigant technologiczny Marka Zuckerberga, trenowa\u0142a sw\u00f3j najnowszy model sztucznej inteligencji LLaMA na ogromnych zbiorach ksi\u0105\u017cek pochodz\u0105cych z pirackiego serwisu Library Genesis (LibGen).

LibGen to nielegalne repozytorium zawieraj\u0105ce miliony publikacji \u2013 od klasyki literatury, przez tytu\u0142y naukowe, po wsp\u00f3\u0142czesne bestsellery. Dla Mety te zasoby okaza\u0142y si\u0119 idealnym \u017ar\u00f3d\u0142em danych, ale wszystko odby\u0142o si\u0119 bez akceptacji autor\u00f3w i wydawc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Zuckerberg: to zgodne z prawem<\/h2>\n\n\n\n

Z ujawnionych wewn\u0119trznych dokument\u00f3w Mety wynika, \u017ce to sam Mark Zuckerberg zatwierdzi\u0142 wykorzystanie tre\u015bci z LibGen jako danych treningowych. Jego zdaniem, taki spos\u00f3b pozyskiwania mie\u015bci si\u0119 w granicach ameryka\u0144skiego prawa. Konkretnie w tzw. dozwolonym u\u017cytku (ang. fair use), kt\u00f3ry pozwala m.in. na analiz\u0119 tekst\u00f3w w celach badawczych lub rozwojowych.

To interpretacja kontrowersyjna i prawnie w\u0105tpliwa \u2014 szczeg\u00f3lnie \u017ce chodzi o komercyjne zastosowanie i skal\u0119 obejmuj\u0105c\u0105 setki tysi\u0119cy utwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Legalne \u017ar\u00f3d\u0142a? Za drogo!<\/h2>\n\n\n\n

Z dokument\u00f3w wynika te\u017c, \u017ce Meta rozwa\u017ca\u0142a zakup licencji na publikacje, jednak pracownicy firmy okre\u015blili warunki oferowane przez wydawc\u00f3w jako \u201enieracjonalnie drogie\u201d. W rezultacie zdecydowano si\u0119 na wykorzystanie materia\u0142\u00f3w z LibGen \u2013 cho\u0107 mia\u0142y nielegalne pochodzenie.

Nie brak alternatywy by\u0142 problemem, lecz zwyk\u0142a kalkulacja zysk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Czy Twoja ksi\u0105\u017cka trafi\u0142a do AI? Sprawd\u017a w The Atlantic<\/h2>\n\n\n\n

Cho\u0107 Meta nie ujawnia pe\u0142nej listy tytu\u0142\u00f3w u\u017cytych w procesie trenowania AI, wielu badaczy i autor\u00f3w si\u0119ga po baz\u0119 przygotowan\u0105 przez The Atlantic<\/strong><\/a> \u2013 niezale\u017cny zbi\u00f3r danych stworzony na podstawie pirackich \u017ar\u00f3de\u0142, takich jak LibGen.

Znajduje si\u0119 w niej ok. 190 tys. tytu\u0142\u00f3w. Umo\u017cliwia sprawdzenie, czy konkretn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 wykorzystano do rozbudowy modeli j\u0119zykowych \u2014 r\u00f3wnie\u017c przez inne firmy rozwijaj\u0105ce sztuczn\u0105 inteligencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Procesy w toku. Europa si\u0119 budzi \u2013 Polska \u015bpi<\/h2>\n\n\n\n

W USA ju\u017c toczy si\u0119 kilka proces\u00f3w s\u0105dowych dotycz\u0105cych nielegalnego wykorzystania ksi\u0105\u017cek do trenowania AI. Pozwy wytoczyli m.in. Sarah Silverman, Paul Tremblay czy Michael Chabon. Sprawy dotycz\u0105 zar\u00f3wno naruszenia praw autorskich, jak i braku transparentno\u015bci ze strony OpenAI i Mety.

Z kolei we Francji trwaj\u0105 przygotowania do podobnych pozw\u00f3w zbiorowych. Ich celem b\u0119dzie obrona interes\u00f3w autor\u00f3w i wydawc\u00f3w przed nieuprawnionym wykorzystaniem ich pracy przez big techy.

A Polska? Jak dot\u0105d brak reakcji ze strony instytucji publicznych czy ustawodawc\u00f3w. Ani Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ani organizacje zarz\u0105dzaj\u0105ce prawami autorskimi nie zaj\u0119\u0142y stanowiska w tej sprawie, cho\u0107 w bazie od The Atlantic mo\u017cna odnale\u017a\u0107 tak\u017ce utwory polskich pisarzy i pisarek \u2013 m.in. Olgi Tokarczuk i Szczepana Twardocha.<\/p>\n\n\n\n

Czas na nowe regulacje?<\/h2>\n\n\n\n

Zjawisko wykorzystywania cudzej pracy do rozwoju sztucznej inteligencji sta\u0142o si\u0119 powszechne. Dlatego \u015brodowiska tw\u00f3rcze na ca\u0142ym \u015bwiecie domagaj\u0105 si\u0119 nowych ram prawnych:<\/p>\n\n\n\n