{"id":3237,"date":"2025-03-18T09:31:00","date_gmt":"2025-03-18T08:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/?p=3237"},"modified":"2025-03-11T15:32:38","modified_gmt":"2025-03-11T14:32:38","slug":"dzien-czytania-tolkiena-swieto-milosnikow-srodziemia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/dzien-czytania-tolkiena-swieto-milosnikow-srodziemia\/","title":{"rendered":"Dzie\u0144 Czytania Tolkiena. \u015awi\u0119to mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u015ar\u00f3dziemia"},"content":{"rendered":"\n
\"25<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u201eW\u0142adca Pier\u015bcieni\u201d to jedna z najpopularniejszych ksi\u0105\u017ckowych trylogii i popkulturowa pot\u0119ga rozpoznawalna na ca\u0142ym \u015bwiecie. I cho\u0107 w XXI wieku sukces Tolkiena wydaje si\u0119 oczywisty, w latach 30. ubieg\u0142ego stulecia nic na to nie wskazywa\u0142o. Musia\u0142 przej\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 drog\u0119 od pisania do publikacji, a wypadaj\u0105cy 25 marca Dzie\u0144 Czytania Tolkiena to dobra okazja, aby si\u0119 jej przyjrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od dziury w ziemi<\/h2>\n\n\n\n

Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119, kiedy pewnego dnia Tolkien sprawdza\u0142 egzaminy student\u00f3w i na boku zapisa\u0142: \u201eIn a hole in the ground there lived a Hobbit\u201d. Z tego zdania dos\u0142ownie wyros\u0142y kolejne fragmenty ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rej fabu\u0142\u0119 w ca\u0142o\u015bci opowiedzia\u0142 swoim dzieciom. Za spraw\u0105 by\u0142ej studentki, uwag\u0119 na autora zwr\u00f3ci\u0142o wydawnictwo Allen & Unwin. Po pozytywnej recenzji syna wydawcy, Raynera Unwina, powie\u015b\u0107, ju\u017c jako \u201eHobbit, czyli tam i z powrotem\u201d, ukaza\u0142a si\u0119 w 1937 roku.

Allen & Unwin szybko zam\u00f3wi\u0142o kontynuacj\u0119. Jednak dwie pierwsze propozycje Tolkiena odrzucono, poniewa\u017c nie traktowa\u0142y o nizio\u0142kach. Dopiero na wyra\u017ane \u017cyczenie wydawnictwa pisarz zacz\u0105\u0142 opracowywa\u0107 ci\u0105g dalszy. Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cka r\u00f3wnie\u017c by\u0142a pomy\u015blana jako opowie\u015b\u0107 dla dzieci, ale ju\u017c w 1938 roku Tolkien postanowi\u0142 skierowa\u0107 j\u0105 do bardziej dojrza\u0142ych czytelnik\u00f3w i nada\u0142 jej tytu\u0142 \u201eW\u0142adca Pier\u015bcieni\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Reszta przesz\u0142a do historii.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ksi\u0105\u017cki Tolkiena s\u0105 tak popularne?<\/h2>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cki Tolkiena s\u0105 popularne z kilku powod\u00f3w. Przede wszystkim to po prostu wci\u0105gaj\u0105ce opowie\u015bci z pami\u0119tnymi bohaterami i zmy\u015blnie wykreowan\u0105 mitologi\u0105. Wiarygodno\u015bci dodaje im kompletny w szczeg\u00f3\u0142ach \u015bwiat, stworzony z rozmachem, g\u0142\u0119bi\u0105 i wzbogacony o w\u0142asne j\u0119zyki, kt\u00f3rych nawet sami mo\u017cemy si\u0119 nauczy\u0107.

Poza tym snute przez Tolkiena historie poruszaj\u0105 uniwersalne motywy i przedstawiaj\u0105 bohater\u00f3w prze\u017cywaj\u0105cych przygody, kt\u00f3re \u0142atwo odnie\u015b\u0107 do wyzwa\u0144 naszej codzienno\u015bci \u2013 nawet je\u015bli ukryte s\u0105 pod p\u0142aszczem heroicznej wyprawy do Mordoru.

Niech za\u015bwiadczy o tym prosta dychotomia walki dobra ze z\u0142em. Pasowa\u0142a ona do sytuacji politycznej z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Pasuje i teraz, kiedy si\u0142\u0119 zyskuj\u0105 wszelkiej ma\u015bci prawicowe populizmy czy tendencje nacjonalistyczne.<\/p>\n\n\n\n

Co by\u0142o prze\u0142omowe w tw\u00f3rczo\u015bci Tolkiena?<\/h2>\n\n\n\n

Jednym z najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 Tolkiena by\u0142o stworzenie podwalin nowoczesnej literatury fantasy. To on wyci\u0105gn\u0105\u0142 gatunek z szufladki opowie\u015bci dla dzieci. Wykreowa\u0142 tak\u017ce kanoniczne motywy \u2013 od epickich podr\u00f3\u017cy po wspomnian\u0105 walk\u0119 dobra ze z\u0142em.

Sukces komercyjny \u201eHobbita\u201d i \u201eW\u0142adca Pier\u015bcieni\u201d sprawi\u0142, \u017ce to Tolkien jest powszechnie identyfikowany jako \u201eojciec\u201d fantasy. Tom Shippey, naukowiec opisuj\u0105cy jego dorobek, napisa\u0142: \u201enie s\u0105dz\u0119, by jakikolwiek wsp\u00f3\u0142czesny pisarz epickiej fantasy zdo\u0142a\u0142 uciec przed pi\u0119tnem Tolkiena, bez wzgl\u0119du na to jak wielu z nich pr\u00f3bowa\u0142o\u201d. Z kolei John Clute uzna\u0142 Tolkiena za najwa\u017cniejszego autora fantasy XX wieku.

\u015ar\u00f3dziemie sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 dla wielu innych pisarzy, m.in. Ursuli Le Guin (cykl \u201eZiemiomorze\u201d) czy J.K. Rowling, kt\u00f3ra tworz\u0105c posta\u0107 Albusa Dumbledore\u2019a inspirowa\u0142a si\u0119 Gandalfem.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Pierwsze<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Dlaczego te historie si\u0119 nie starzej\u0105?<\/h2>\n\n\n\n

Mimo up\u0142ywu lat tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Tolkiena wci\u0105\u017c fascynuje i przyci\u0105ga nowych czytelnik\u00f3w. Jego opowie\u015bci m\u00f3wi\u0105 o przyja\u017ani, odwadze i po\u015bwi\u0119ceniu \u2013 warto\u015bciach ponadczasowych, niezale\u017cnych od epoki.

Uniwersum \u015ar\u00f3dziemia jest na tyle bogate, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce w nim znale\u017a\u0107 co\u015b dla siebie, a wielowarstwowo\u015b\u0107 narracji pozwala odkrywa\u0107 nowe znaczenia przy ka\u017cdym kolejnym czytaniu.<\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142e pokolenia fan\u00f3w i ekranizacje<\/h2>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki adaptacjom proza Tolkiena nieustannie przyci\u0105ga wielbicieli. Po trylogiach Petera Jacksona przyszed\u0142 czas na kolejne projekty. W 2024 roku pojawi\u0142 si\u0119 drugi sezon \u201ePier\u015bcieni W\u0142adzy\u201d. Nast\u0119pnie mogli\u015bmy ogl\u0105da\u0107 animacj\u0119 W\u0142adca Pier\u015bcieni: Wojna Rohirrim\u00f3w<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra opowiada histori\u0119 Helmowego Jaru i jego obro\u0144c\u00f3w. W planach s\u0105 kolejne produkcje.

To dow\u00f3d na to, \u017ce magia \u015ar\u00f3dziemia wci\u0105\u017c dzia\u0142a. Jej cz\u0119\u015bci\u0105 sta\u0142 si\u0119 \u015awiatowy Dzie\u0144 Czytania Tolkiena, ustanowiony w 2003 roku przez The Tolkien Society, kt\u00f3re co roku wybiera inny temat przewodni obchod\u00f3w. Dlatego 25 marca nie zapomnicie si\u0119gn\u0105\u0107 po swoj\u0105 ulubion\u0105 opowie\u015b\u0107 mistrza fantasy.<\/p>\n\n\n\n

\u017br\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Wikipedia<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    25 marca obchodzimy Dzie\u0144 Czytania Tolkiena. To idealny moment, by zanurzy\u0107 si\u0119 w magii \u015ar\u00f3dziemia i odkry\u0107, dlaczego jego ksi\u0105\u017cki kszta\u0142tuj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 kolejnych pokole\u0144 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w epickich przyg\u00f3d.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3239,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[24,27],"tags":[],"class_list":["post-3237","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-co-czytac","category-historie-ksiazek"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3.jpg",1200,900,false],"landscape":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3.jpg",1200,900,false],"portraits":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3.jpg",1200,900,false],"thumbnail":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3-1024x768.jpg",1024,768,true],"1536x1536":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3.jpg",1200,900,false],"2048x2048":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/19_Dzien_Czytania_Tolkiena_1200x900_3.jpg",1200,900,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Gabriel Augustyn","author_link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/author\/gaugustyn\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Co czyta\u0107?<\/a> Historie ksi\u0105\u017cek<\/a>","rttpg_excerpt":"25 marca obchodzimy Dzie\u0144 Czytania Tolkiena. To idealny moment, by zanurzy\u0107 si\u0119 w magii \u015ar\u00f3dziemia i odkry\u0107, dlaczego jego ksi\u0105\u017cki kszta\u0142tuj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 kolejnych pokole\u0144 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w epickich przyg\u00f3d.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3237"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3252,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3237\/revisions\/3252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}