{"id":3044,"date":"2025-01-21T16:20:50","date_gmt":"2025-01-21T15:20:50","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/?p=3044"},"modified":"2025-01-23T12:19:06","modified_gmt":"2025-01-23T11:19:06","slug":"czekamy-na-porzadna-biografie-marii-pawlikowskiej-jasnorzewskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/czekamy-na-porzadna-biografie-marii-pawlikowskiej-jasnorzewskiej\/","title":{"rendered":"Kiedy porz\u0105dna biografia Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"Poetka
fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Senat og\u0142osi\u0142 rok 2025 Rokiem Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. To doskona\u0142a okazja, aby na nowo odkry\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i osobowo\u015b\u0107 jednej z najwybitniejszych polskich poetek XX wieku, cz\u0119sto nazwanej \u201epolsk\u0105 Safon\u0105\u201d.

Jej wiersze do dzi\u015b inspiruj\u0105 zar\u00f3wno literaturoznawc\u00f3w, jak i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w poezji. Co sprawia, \u017ce jest tak wa\u017cna? Dlaczego jej przes\u0142anie mo\u017ce by\u0107 aktualne tak\u017ce dla wsp\u00f3\u0142czesnych odbiorc\u00f3w? I czy doczekamy si\u0119 w ko\u0144cu jej biografii z prawdziwego zdarzenia?<\/p>\n\n\n\n

Kim by\u0142a i co pisa\u0142a?<\/h2>\n\n\n\n

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska urodzi\u0142a si\u0119 24 listopada 1891 roku w Krakowie w rodzinie o bogatych tradycjach artystycznych. By\u0142a c\u00f3rk\u0105 malarza Wojciecha Kossaka i wnuczk\u0105 Juliusza Kossaka. Jej m\u0142odsza siostra, Magdalena Samozwaniec, r\u00f3wnie\u017c zapisa\u0142a si\u0119 w historii literatury, zas\u0142yn\u0105wszy b\u0142yskotliwymi felietonami i satyrami.

W tak tw\u00f3rczym otoczeniu Maria nie mog\u0142a pozosta\u0107 oboj\u0119tna na \u015bwiat sztuki. Szybko odkry\u0142a w sobie talent poetycki. Debiutowa\u0142a w 1922 roku na \u0142amach pisma \u201eSkamander\u201d, a w tym samym roku wyda\u0142a sw\u00f3j pierwszy tomik pt. \u201eNiebieskie migda\u0142y\u201d. W ci\u0105gu kolejnych lat opublikowa\u0142a kilkana\u015bcie zbior\u00f3w wierszy, dramat\u00f3w i s\u0142uchowisk.

Tematyka jej utwor\u00f3w oscylowa\u0142a wok\u00f3\u0142 mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 przedstawia\u0142a w nowy, bezpo\u015bredni i naturalny spos\u00f3b. Nie obce by\u0142y jej w\u0105tki wolno\u015bci osobistej czy fascynacje zjawiskami przemijania, starzenia si\u0119 i \u015bmierci. Si\u0119ga\u0142a po subtelne obserwacje, wplata\u0142a ironi\u0119, humor oraz nawi\u0105zania filozoficzne, przyrodoznawcze i okultystyczne. Czasem porusza\u0142a tematy tabu, jak aborcja czy zwi\u0105zki pozama\u0142\u017ce\u0144skie, co wywo\u0142ywa\u0142o kontrowersje.

W mi\u0119dzywojennej Polsce Maria Pawlikowska-Jasnorzewska cieszy\u0142a si\u0119 du\u017cym uznaniem czytelnik\u00f3w i krytyk\u00f3w. Nale\u017ca\u0142a do kr\u0119gu literackiego skupionego wok\u00f3\u0142 grupy Skamander. Do wielbicieli jej talentu zaliczali si\u0119 m.in. Stefan \u017beromski, Julian Przybo\u015b i Witkacy. Poetka zmar\u0142a na raka 9 lipca 1945 roku w Manchesterze.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Wyb\u00f3r<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Niezwyk\u0142a osobowo\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Pawlikowska-Jasnorzewska wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 odwa\u017cnym podej\u015bciem do temat\u00f3w mi\u0142o\u015bci i kobieco\u015bci oraz niekonwencjonalnym stylem \u017cycia. Trzykrotnie wysz\u0142a za m\u0105\u017c, du\u017co podr\u00f3\u017cowa\u0142a. Jej prywatna korespondencja i wspomnienia bliskich ukazuj\u0105 osob\u0119 wra\u017cliw\u0105, obdarzon\u0105 poczuciem humoru i otwart\u0105 na nowo\u015bci \u2013 nie tylko w sztuce, ale i w modzie czy obyczajach. Wed\u0142ug relacji siostry przez pewien czas by\u0142a wegetariank\u0105.

W latach II wojny \u015bwiatowej Maria Pawlikowska-Jasnorzewska przebywa\u0142a na emigracji w Anglii. By\u0142 to dla niej czas pe\u0142en t\u0119sknoty za krajem i problem\u00f3w zdrowotnych. Mimo cierpienia do ko\u0144ca zachowa\u0142a tw\u00f3rcz\u0105 energi\u0119, pisz\u0105c utwory antywojenne, pe\u0142ne osobistego b\u00f3lu.<\/p>\n\n\n\n

Co nam daje jej poezja w XXI wieku?<\/h2>\n\n\n\n

Cho\u0107 Maria Pawlikowska-Jasnorzewska zmar\u0142a w 1945 roku, jej teksty nie trac\u0105 na aktualno\u015bci. Pozostaj\u0105 wa\u017cnym \u015bwiadectwem kobiecego g\u0142osu w literaturze \u2013 g\u0142osu, kt\u00f3ry w czasach patriarchalnych walczy\u0142 o przestrze\u0144 do wyra\u017cania siebie. W XXI wieku jej poezja rezonuje z dyskusjami o r\u00f3wnouprawnieniu i wolno\u015bci kobiet.

Poetka mistrzowsko uchwyci\u0142a subtelne uczucia i wra\u017cenia, kt\u00f3re cz\u0119sto umykaj\u0105 w codziennym po\u015bpiechu. Jej wiersze s\u0105 zaproszeniem do refleksji nad ulotno\u015bci\u0105 \u017cycia, ale te\u017c przypomnieniem o pi\u0119knie chwili, znaczeniu wra\u017cliwo\u015bci. Uniwersalno\u015b\u0107 poruszanych temat\u00f3w \u2013 mi\u0142o\u015bci, t\u0119sknoty, przemijania \u2013 czyni t\u0119 poezj\u0119 aktualn\u0105 niezale\u017cnie od epoki.<\/p>\n\n\n\n

Pora na biografi\u0119 z prawdziwego zdarzenia<\/h2>\n\n\n\n

Mo\u017cemy przeczyta\u0107 dwie ksi\u0105\u017cki Magdaleny Samozwaniec po\u015bwi\u0119cone starszej siostrze: \u201eMaria i Magdalena\u201d oraz \u201eZalotnica niebieska\u201d. Dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce wspomnienia opracowane przez Rafa\u0142a Podraz\u0119 (\u201eWojn\u0119 szatan sp\u0142odzi\u0142. Zapiski 1939-1945\u201d), biografia \u201eMaria Pawlikowska-Jasnorzewska, czyli Lilka Kossak\u201d autorstwa Anny Nasi\u0142owskiej oraz \u201eLilka. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska we wspomnieniach i listach\u201d Marioli Pryzwan. Wyb\u00f3r uzupe\u0142nia powie\u015b\u0107 \u201eBagienna niezapominajka\u201d Araela Zurli, czyli zbeletryzowany opis ostatnich sze\u015bciu lat \u017cycia poetki.

Cho\u0107 te pozycje s\u0105 cennym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy, najnowsze z nich powsta\u0142y ponad dekad\u0119 temu. Zmiana podej\u015bcia do biografii, co pokazuj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne ksi\u0105\u017cki, takie jak \u201eDezorientacje. Biografia Marii Konopnickiej\u201d Magdaleny Grzeba\u0142kowskiej, sugeruje, \u017ce warto na nowo przyjrze\u0107 si\u0119 \u017cyciu Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. By\u0107 mo\u017ce odkryjemy nieznane dot\u0105d konteksty jej tw\u00f3rczo\u015bci.

Og\u0142oszenie roku 2025 Rokiem Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej to pow\u00f3d, aby powsta\u0142y nowe teksty. To te\u017c czas, aby przypomnie\u0107 sobie ulubione wiersze albo odkry\u0107 je po raz pierwszy. Jej poezja to przecie\u017c nie tylko s\u0142owa \u2013 to zaproszenie do \u015bwiata, w kt\u00f3rym najwa\u017cniejsze s\u0105 uczucia, pi\u0119kno i wolno\u015b\u0107.

2025 jest r\u00f3wnie\u017c rokiem ks. prof. J\u00f3zefa Tischnera, W\u0142adys\u0142awa Reymonta oraz Wojciecha Jerzego Hasa.<\/p>\n\n\n\n

\u017br\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Wikipedia<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Culture.pl<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Senat og\u0142osi\u0142 rok 2025 Rokiem Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Odkryjmy na nowo tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i osobowo\u015b\u0107 jednej z najwybitniejszych polskich poetek XX wieku, cz\u0119sto nazwanej \u201epolsk\u0105 Safon\u0105\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3045,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[24,27],"tags":[],"class_list":["post-3044","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-co-czytac","category-historie-ksiazek"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe.jpg",1200,900,false],"landscape":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe.jpg",1200,900,false],"portraits":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe.jpg",1200,900,false],"thumbnail":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe-1024x768.jpg",1024,768,true],"1536x1536":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe.jpg",1200,900,false],"2048x2048":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/MPJ-Narodowe-Archiwum-Cyfrowe.jpg",1200,900,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Gabriel Augustyn","author_link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/author\/gaugustyn\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Co czyta\u0107?<\/a> Historie ksi\u0105\u017cek<\/a>","rttpg_excerpt":"Senat og\u0142osi\u0142 rok 2025 Rokiem Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Odkryjmy na nowo tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i osobowo\u015b\u0107 jednej z najwybitniejszych polskich poetek XX wieku, cz\u0119sto nazwanej \u201epolsk\u0105 Safon\u0105\u201d.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3044"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3055,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3044\/revisions\/3055"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}