{"id":2969,"date":"2024-12-24T14:00:00","date_gmt":"2024-12-24T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/?p=2969"},"modified":"2024-12-27T14:00:02","modified_gmt":"2024-12-27T13:00:02","slug":"dickens-na-zawsze-zmienil-literature-i-swieta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/dickens-na-zawsze-zmienil-literature-i-swieta\/","title":{"rendered":"Charles Dickens na zawsze zmieni\u0142 literatur\u0119 i \u015bwi\u0119ta"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"Charles
fot. www.historic-uk.com<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u201eOpowie\u015b\u0107 wigilijna\u201d powsta\u0142a w 1843 roku w niezwykle trudnym okresie \u017cycia Charlesa Dickensa. Pisarz boryka\u0142 si\u0119 z problemami finansowymi, na kt\u00f3re wp\u0142ywa\u0142y powi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 rodzina oraz d\u0142ugi karciane. Ponadto spada\u0142y dochody z jego ostatniej powie\u015bci, co sk\u0142oni\u0142o Dickensa do poszukiwania nowej formy literackiej odpowiedniej dla znacznie szerszej publiczno\u015bci.

By\u0142 to czas powracania do dawnych tradycji bo\u017conarodzeniowych przez Brytyjczyk\u00f3w. Przyczyni\u0142a si\u0119 do tego Wiktoria Hanowerska, \u00f3wczesna kr\u00f3lowa Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii. Na popularno\u015bci zyskiwa\u0142y kartki \u015bwi\u0105teczne oraz przystrajanie choinki.

Charles Dickens mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c w pami\u0119ci w\u0142asne do\u015bwiadczenia z dzieci\u0144stwa, a tak\u017ce \u015bwi\u0105teczne opowie\u015bci innych autor\u00f3w \u2013 Washingtona Irvinga i Douglasa Jerrolda.<\/p>\n\n\n\n

Wizyta w Field Lane Ragged School<\/h2>\n\n\n\n

Przed \u201eOpowie\u015bci\u0105 wigilijn\u0105\u201d Dickens napisa\u0142 trzy inne historie w podobnym duchu. Pomys\u0142 kolejnej przyszed\u0142 do niego podczas wizyty w Field Lane Ragged School. By\u0142a to jedna z kilku plac\u00f3wek dla dzieci z londy\u0144skich ulic.

Poruszony losem ubogich, inspirowany wspomnieniami z m\u0142odo\u015bci i na nowo odkrywan\u0105 tradycj\u0105, zacz\u0105\u0142 prac\u0119 nad opowie\u015bci\u0105 o przemianie zgorzknia\u0142ego sk\u0105pca Ebenezera Scrooge’a, kt\u00f3ry odnajdzie odkupienie w \u015bwi\u0119tach Bo\u017cego Narodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze wydanie<\/h2>\n\n\n\n

Praca nad ca\u0142o\u015bci\u0105 zaj\u0119\u0142a Dickensowi sze\u015b\u0107 tygodni, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 historii zrodzi\u0142a si\u0119 w jego wyobra\u017ani w trakcie d\u0142ugich, nocnych spacer\u00f3w. Szwagierka Dickensa wspomina\u0142a, \u017ce podczas tworzenia autor \u201ep\u0142aka\u0142, \u015bmia\u0142 si\u0119, znowu p\u0142aka\u0142 [\u2026]\u201d.

Pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 19 grudnia 1843 roku. Ksi\u0105\u017cka by\u0142a bogato ilustrowana charakterystyczn\u0105 kresk\u0105 Johna Leecha. Ilustracje odegra\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w popularyzacji tytu\u0142u.

Pomimo wysokich koszt\u00f3w produkcji i wysokiej ceny nak\u0142ad wynosz\u0105cy 6000 egzemplarzy rozszed\u0142 si\u0119 w zaledwie kilka dni. Do ko\u0144ca 1844 roku ukaza\u0142o si\u0119 trzyna\u015bcie wznowie\u0144. \u201eOpowie\u015b\u0107 wigilijna\u201d by\u0142a te\u017c nielegalnie kopiowana i dystrybuowana, co zmieni\u0142o si\u0119 dopiero po podj\u0119ciu krok\u00f3w prawnych przez autora.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"Jedna<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Tradycje \u015bwi\u0105teczne<\/h2>\n\n\n\n

Po wydaniu \u201eOpowie\u015b\u0107 wigilijna\u201d sta\u0142a si\u0119 nie tylko literackim fenomenem, ale r\u00f3wnie\u017c istotnym elementem kultury \u015bwi\u0105tecznej. Dickens, poprzez sw\u00f3j sentymentalizm i uwra\u017cliwienie na kwestie spo\u0142eczne, pom\u00f3g\u0142 ugruntowa\u0107 Bo\u017ce Narodzenie jako czas refleksji, dobroci i wspierania innych.<\/p>\n\n\n\n

Wp\u0142yw na autora i literatur\u0119<\/h2>\n\n\n\n

Sukces ksi\u0105\u017cki odmieni\u0142 \u017cycie Charlesa Dickensa. Powie\u015b\u0107 umocni\u0142a jego pozycj\u0119 jako jednego z najwa\u017cniejszych pisarzy epoki, pozwoli\u0142a mu rozwi\u0105za\u0107 problemy finansowe i zosta\u0142a symbolem jego tw\u00f3rczo\u015bci.

Jej wp\u0142yw na literatur\u0119 by\u0142 ogromny \u2013 Dickens zainspirowa\u0142 wielu pisarzy do tworzenia dzie\u0142 podejmuj\u0105cych tematyk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 oraz ukazuj\u0105cych \u015bwi\u0119ta jako czas refleksji i solidarno\u015bci. Powie\u015b\u0107 przypomnia\u0142a, \u017ce literatura mo\u017ce nie tylko bawi\u0107, ale tak\u017ce edukowa\u0107, wp\u0142ywa\u0107 na rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Polskie t\u0142umaczenie i ekranizacje<\/h2>\n\n\n\n

Oryginalny tytu\u0142 dzie\u0142a to \u201eA Christmas Carol\u201d, co mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako \u201eKol\u0119da bo\u017conarodzeniowa\u201d. W Polsce ksi\u0105\u017cka ukazuje si\u0119 jako \u201eOpowie\u015b\u0107 wigilijna\u201d b\u0105d\u017a \u201eKol\u0119da proz\u0105\u201d. Nawi\u0105zuje ona przede wszystkim do formy narracyjnej i klimatu opowie\u015bci ni\u017c do pierwotnego muzycznego charakteru kol\u0119dy. Taki wyb\u00f3r wprowadza dodatkowy kontekst emocjonalny \u2013 podkre\u015bla refleksyjny wymiar historii.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Pierwsze<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u201eOpowie\u015b\u0107 wigilijna\u201d to jedna z najcz\u0119\u015bciej ekranizowanych ksi\u0105\u017cek w historii literatury. Pierwsze adaptacje pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c pod koniec XIX wieku. Do dzi\u015b doczeka\u0142a si\u0119 ponad 50 wersji, w tym film\u00f3w fabularnych, animacji i musicali.

Ka\u017cda wnosi co\u015b unikalnego, jednocze\u015bnie pozostaj\u0105c wiern\u0105 ponadczasowemu przes\u0142aniu.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwszy nak\u0142ad \u201eOpowie\u015bci wigilijnej\u201d wyni\u00f3s\u0142 6 tysi\u0119cy egzemplarzy i wyprzeda\u0142 si\u0119 w ci\u0105gu zaledwie trzech dni. Charles Dickens napisa\u0142 j\u0105 przede wszystkim z zamiarem sp\u0142acenia d\u0142ug\u00f3w karcianych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2971,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-2969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie-ksiazek"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens.jpg",1200,900,false],"landscape":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens.jpg",1200,900,false],"portraits":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens.jpg",1200,900,false],"thumbnail":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens-1024x768.jpg",1024,768,true],"1536x1536":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens.jpg",1200,900,false],"2048x2048":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Charles-Dickens.jpg",1200,900,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Gabriel Augustyn","author_link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/author\/gaugustyn\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Historie ksi\u0105\u017cek<\/a>","rttpg_excerpt":"Pierwszy nak\u0142ad \u201eOpowie\u015bci wigilijnej\u201d wyni\u00f3s\u0142 6 tysi\u0119cy egzemplarzy i wyprzeda\u0142 si\u0119 w ci\u0105gu zaledwie trzech dni. Charles Dickens napisa\u0142 j\u0105 przede wszystkim z zamiarem sp\u0142acenia d\u0142ug\u00f3w karcianych.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2969"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2981,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2969\/revisions\/2981"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}