{"id":2950,"date":"2024-12-23T14:59:36","date_gmt":"2024-12-23T13:59:36","guid":{"rendered":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/?p=2950"},"modified":"2024-12-23T15:11:43","modified_gmt":"2024-12-23T14:11:43","slug":"czy-tlumacze-zabieraja-polskim-pisarzom-prace","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/czy-tlumacze-zabieraja-polskim-pisarzom-prace\/","title":{"rendered":"Czy przek\u0142ady z j\u0119zyk\u00f3w obcych zabieraj\u0105 prac\u0119 polskim pisarzom?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"Creative
fot. freepik.com \/ karlyukav<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ostatnio w tygodniku Polityka ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 \u201eGa\u017ca pisarza\u201d Justyny Sobolewskiej i Aleksandry \u017belazi\u0144skiej. Poruszono w nim kluczowe kwestie zwi\u0105zane z sytuacj\u0105 polskich tw\u00f3rc\u00f3w na rynku ksi\u0105\u017cki. Jednym z najciekawszych w\u0105tk\u00f3w w dyskusji wywo\u0142anej tekstem by\u0142 wp\u0142yw przek\u0142ad\u00f3w z j\u0119zyk\u00f3w obcych na sprzeda\u017c rodzimej literatury.<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczenia a rynek literacki<\/h2>\n\n\n\n

O niewielkich wynagrodzeniach polskich pisarzy m\u00f3wi si\u0119 od lat. Temat ten by\u0142 poruszany mi\u0119dzy innymi przez Uni\u0119 Literack\u0105, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142a anonimow\u0105 ankiet\u0119 dotycz\u0105c\u0105 zarobk\u00f3w i um\u00f3w podpisywanych w latach 2017\u201321.<\/p>\n\n\n\n

W tek\u015bcie z Polityki zaskakuje r\u00f3\u017cnica w traktowaniu polskich i zagranicznych autor\u00f3w. Zagraniczny pisarz otrzyma od polskiego wydawcy 12 proc. ceny ok\u0142adkowej, a tw\u00f3rca z Polski 12 proc. od ceny zbytu.<\/p>\n\n\n\n

Cena ok\u0142adkowa, cho\u0107 na pierwszy rzut oka wy\u017csza (np. 60 z\u0142), jest cz\u0119sto zawy\u017cona ze wzgl\u0119du na rabaty dla dystrybutor\u00f3w i sieci ksi\u0119gar\u0144. W efekcie rzeczywiste ceny w hurtowniach mog\u0105 waha\u0107 si\u0119 od 40 z\u0142 do nawet 10 z\u0142. Jak zauwa\u017caj\u0105 Sobolewska i \u017belazi\u0144ska, takie mechanizmy sprawiaj\u0105, \u017ce polski autor traci ju\u017c na starcie.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"Schemat<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nie u\u0142atwia sytuacji fakt, \u017ce rodzima literatura cieszy si\u0119 mniejsz\u0105 popularno\u015bci\u0105 ni\u017c przek\u0142ady. \u015aredni nak\u0142ad to 2\u20134 tys. egzemplarzy, a sprzeda\u017c 1,5 tys. sztuk uznaje si\u0119 za umiarkowany sukces. Opowiedzia\u0142 o tym Micha\u0142 Michalski z Wydawnictwa ArtRage na przyk\u0142adzie debiutanckiej i nagradzanej ksi\u0105\u017cki \u201eWniebog\u0142os\u201d Aleksandry Tarnowskiej, kt\u00f3ra potrzebowa\u0142a przesz\u0142o roku, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 taki wynik.<\/p>\n\n\n\n

Czytelnicy nadal preferuj\u0105 obcobrzmi\u0105ce nazwiska na ok\u0142adkach, co mo\u017cna cz\u0119\u015bciowo wyt\u0142umaczy\u0107 histori\u0105 polskiego rynku ksi\u0105\u017cki zdominowanego w latach 90. przez literatur\u0119 anglosask\u0105. Problem pog\u0142\u0119bia koncentracja wydawc\u00f3w na promocji rodzimych autor\u00f3w bestseller\u00f3w, takich jak Remigiusz Mr\u00f3z, Anita G\u0142owi\u0144ska czy Katarzyna Barli\u0144ska, co ogranicza szanse debiutant\u00f3w na dotarcie do szerszego grona odbiorc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pisarz musi dorabia\u0107<\/h2>\n\n\n\n

W artykule Sobolewskiej i \u017belazi\u0144skiej podkre\u015blono, \u017ce dla wielu polskich tw\u00f3rc\u00f3w pisarstwo nie jest wystarczaj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu. Mariusz Szczygie\u0142, w swoim facebookowym wpisie, przytoczy\u0142 w\u0142asne do\u015bwiadczenie:<\/p>\n\n\n\n

\n

Dzi\u015b po spotkaniu autorskim kto\u015b mnie spyta\u0142, o to, czy te\u017c si\u0119 skar\u017c\u0119 na zarobki. Ot\u00f3\u017c nie. Jestem jednym z najlepiej zarabiaj\u0105cych autor\u00f3w, ale\u2026 dorabiam. Je\u017cd\u017c\u0119 w trasy jak jaki\u015b rockowy zesp\u00f3\u0142 i zarabiam na spotkaniach autorskich. Do tego dorabiam w TVP.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie doda\u0142:<\/p>\n\n\n\n

\n

Dlaczego? Bo prezesuj\u0119 fundacji, kt\u00f3ra ma niszowe ambitne wydawnictwo. I to jest dopiero hardcore! Wi\u0119c \u017ceby utrzyma\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 finansow\u0105 i aby autorzy dostawali regularnie honoraria, ja od trzech lat nie pobieram swoich. Jestem nie tylko prezesem wolontariuszem, ale i pisarzem na wolontariacie. Bo nie tylko sytuacja wi\u0119kszo\u015bci pisarzy jest marna. Katastrofalna jest sytuacja kameralnych ksi\u0119gar\u0144 i ma\u0142ych wydawnictw. I nie zanosi si\u0119, \u017ceby obecna w\u0142adza wydoby\u0142a literatur\u0119 z wielkiej d.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Podsumowa\u0142:<\/p>\n\n\n\n

\n

Literatur\u0105 rz\u0105dzi w Polsce rynkowa patologia.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n
\"Mariusz
fot. Hubert Gostomski<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W komentarzach pod postem Szczyg\u0142a pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce sytuacja wi\u0119kszo\u015bci autor\u00f3w jest znacznie gorsza ni\u017c ta opisana w Polityce. Poruszono np. kwesti\u0119 spotka\u0144, za kt\u00f3re tw\u00f3rcy cz\u0119sto nie otrzymuj\u0105 wynagrodze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Grosza daj pisarzowi<\/h2>\n\n\n\n

Praca za darmo to patologia wszechobecna w polskiej kulturze i cierpi na tym nie tylko literatura. Zwyczajowo t\u0142umaczy si\u0119 to brakiem \u015brodk\u00f3w, ale czy nie nale\u017ca\u0142oby uregulowa\u0107 tej kwestii? Stowarzyszenia zrzeszaj\u0105ce pisarzy mog\u0142yby okre\u015bli\u0107 minimalne stawki za udzia\u0142 w spotkaniach autorskich. Dobrym krokiem w tym kierunku jest udost\u0119pnienie przez Uni\u0119 Literack\u0105 wzorc\u00f3w um\u00f3w, zawieraj\u0105cych punkty dotycz\u0105ce wynagrodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Warto r\u00f3wnie\u017c postulowa\u0107, by dotacje na projekty kulturalne uwzgl\u0119dnia\u0142y wynagrodzenia dla autor\u00f3w. Eliminacja barter\u00f3w czy pracy wolontariackiej w takich przypadkach powinna sta\u0107 si\u0119 priorytetem.<\/p>\n\n\n\n

Tylko narzekanie?<\/h2>\n\n\n\n

Tekst \u201eGa\u017ca pisarza\u201d Justyny Sobolewskiej i Aleksandry \u017belazi\u0144skiej zawiera kilka pozytywnych w\u0105tk\u00f3w. Wspomina cho\u0107by o wzrastaj\u0105cej liczbie stypendi\u00f3w tw\u00f3rczych. \u017bywio\u0142owa reakcja na sam artyku\u0142 pokazuje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce temat warto do\u0142\u0105czy\u0107 do d\u0142ugiej listy zdiagnozowanych problem\u00f3w polskiego rynku ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy jednak zachowa\u0107 realizm, co podkre\u015bla Wojciech Gunia:<\/p>\n\n\n\n

\n

Nawet naprawienie wszystkich zwyrodnie\u0144 rynku absolutnie nie sprawi, \u017ce zaczniecie \u2013 przynajmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 z was, czy nas, bo przecie\u017c ja te\u017c w tej sytuacji jestem \u2013 zarabia\u0107 na swoich ksi\u0105\u017ckach na tyle, aby zrobi\u0107 sobie z nich spos\u00f3b na wygodne, bezpieczne \u017cycie i zabezpieczenie przysz\u0142o\u015bci swojej i swoich bliskich. No nie i ju\u017c. Je\u015bli piszecie w \u015brednio popularnej konwencji albo po prostu \u015brednio piszecie, to cud\u00f3w nie b\u0119dzie. I lepiej do tego przywykn\u0105\u0107, oswoi\u0107 si\u0119 z tym faktem, b\u0119dzie si\u0119 w ten spos\u00f3b l\u017cej \u017cy\u0142o.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n
\"Wojciech
fot. wydawnictwoix<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nie ma te\u017c co liczy\u0107 na radykaln\u0105 zmian\u0119 przyzwyczaje\u0144 czytelnik\u00f3w \u2013 nadal b\u0119d\u0105 si\u0119ga\u0107 po t\u0142umaczenia czy bestsellerowe tytu\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

\u017br\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Polityka<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Mariusz Szczygie\u0142<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. Wojciech Gunia<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Polscy pisarze czy zagraniczne bestsellery? Przygl\u0105damy si\u0119 trudnej walce rodzimej literatury z przek\u0142adami z j\u0119zyk\u00f3w obcych, niskim zarobkom tw\u00f3rc\u00f3w i pomys\u0142om na popraw\u0119 sytuacji.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2954,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[26,25],"tags":[],"class_list":["post-2950","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analizy","category-newsy-branzowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02.jpg",1200,900,false],"landscape":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02.jpg",1200,900,false],"portraits":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02.jpg",1200,900,false],"thumbnail":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02-1024x768.jpg",1024,768,true],"1536x1536":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02.jpg",1200,900,false],"2048x2048":["https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Pisarz-02.jpg",1200,900,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Gabriel Augustyn","author_link":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/author\/gaugustyn\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Analizy<\/a> Newsy bran\u017cowe<\/a>","rttpg_excerpt":"Polscy pisarze czy zagraniczne bestsellery? Przygl\u0105damy si\u0119 trudnej walce rodzimej literatury z przek\u0142adami z j\u0119zyk\u00f3w obcych, niskim zarobkom tw\u00f3rc\u00f3w i pomys\u0142om na popraw\u0119 sytuacji.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2950"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2968,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2950\/revisions\/2968"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/booksfactory.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}